In vrijwel geheel Europa waren de Neanderthalers al uitgestorven. Maar een groepje wist in toevluchtsoord Spanje te overleven. Maar voor hoelang? En hoe kwamen ze aan hun einde? Het waren de laatste prangende vragen naar aanleiding van het onderzoek van professor João Zilhão. En die zijn nu opgelost.

Twintig jaar geleden stelde Zilhão vast dat de Neanderthalers duizenden jaren ten zuiden van de Pyreneeën overleefden. Totdat de moderne mens kwam en de Neanderthaler verving of assimileerde. Er bleven echter voortdurend twee knelpunten in de theorie. Hoelang woonden de Neanderthalers in de bergen? En waren het wel de moderne mensen die ze uitroeiden? Professor Zilhão bleef eraan werken en komt met de conclusies.

Nieuwe bewijzen hebben volgens Zilhão vastgesteld dat de Neanderthalers in Iberia (Spanje) 37.000 jaar geleden uitstierven. Dat betekent dat de Neanderthalers zo’n vijf millennia hebben weten te overleven. Zilhão concludeert dat uit vondsten uit de Aurignaciencultuur. In deze periode zou de moderne mens al van invloed zijn en de Neanderthalers terug hebben gedrongen.

De conclusies helpen onderzoekers om de anatomie van een 30.000 jaar geleden overleden kind te begrijpen. Het kind werd opgegraven in Lager Velho, Portugal. De Neanderthalers waren in die tijd dus al 7000 jaar uitgestorven. Van een kruising tussen een modern mens en een Neanderthaler kan bij dit kind dus geen sprake zijn. Toch is het skelet van het kind anders. Waarschijnlijk is er heel lang geleden toch contact geweest tussen de Neanderthalers en de moderne mensen en is een evolutionaire vermenging ontstaan die zich in dit kind resulteert.

Volgens Zilhão hebben de Neanderthalers dankzij een mild klimaat zolang in Spanje weten te overleven. “Eiken en pijnbomen verspreiden zich over de westzijde van Iberia. De bevolking nam daar af en de netwerken werden door de met bomen bedekte landschappen doorbroken.” Toen het kouder werd, verdwenen de bomen en kwamen de moderne mensen weer in het gebied om te jagen. “En de laatste Neanderthalers ondergingen hetzelfde proces van vervanging of assimilatie als de anderen elders in Europa vijf millennia eerder deden.”