En de kans dat bacteriën er resistent voor worden, is bijzonder klein.

Goed nieuws voor miljoenen mensen die te maken krijgen met middenoorontsteking of COPD. Onderzoekers van het Radboudumc en de Radboud Universiteit hebben namelijk ontdekt dat de bacterie die deze ziektes veroorzaakt aangepakt kan worden met een nieuw soort antibiotica. Het grote voordeel is dat de bacterie geen resistentie kan ontwikkelen tegen het middel.

Resistentie

Antibiotica zijn hard nodig om tal van infecties te bestrijden. Maar helaas blijken steeds meer bacteriën resistent, soms zelfs tegen meerdere soorten antibiotica tegelijk (multiresistent). We stevenen dan ook af op een situatie waarin al onze nu nog veelgebruikte antibiotica nutteloos worden en sommige infecties niet of nauwelijks meer te behandelen zijn. Vandaar dat onderzoekers hard op zoek zijn naar nieuwe antibiotica waarmee we zelfs multiresistente bacteriën kunnen overvallen.

Bacterie
Het gaat hier om de Haemophilus influenzae, een bacterie die bij 65.000 tot 300 miljoen mensen wereldwijd middenooronsteking veroorzaakt. De bacterie wordt ook aangetroffen bij COPD-patiënten, een ziekte waar wereldwijd jaarlijks zo’n 3 miljoen mensen aan overlijden. Om zijn gastheer ziek te maken, heeft de bacterie siaalzuur nodig, een suiker dat we volop in ons lichaam hebben. De bacterie neemt deze suikers van ons af en bouwt ze in zijn celwand in. Hierdoor trekt de bacterie als het ware een onzichtbaarheidsmantel over zich heen. Ons immuunsysteem kan hem niet langer opsporen en de bacterie kan zijn gang gaan.

Antibioticum
De onderzoekers plozen uit of het mogelijk is om die inbouw van siaalzuur in de bacteriewand te remmen. Dit testten ze uit in losse cellen en de uitkomst was uitermate positief. De bacterie neemt siaalzuren op via een transporter. Het nieuwe antibiotica gaat via dezelfde transporter de bacteriecel in. Dit is gelijk ook de reden waardoor de bacterie geen resistentie kan ontwikkelen tegen het middel. Dan zou de bacterie namelijk zijn transporter uit moeten zetten. “Doet hij dat toch, dan is het ook goed. Door de transporter uit te zetten kan hij ook geen siaalzuur meer opnemen, en dus niemand ziek maken,” legt onderzoeker Jeroen Langereis uit.

Bijwerkingen
Het nieuw ontdekte antibioticum werkt specifiek tegen de Haemophilus influenzae bacterie. Het is daardoor wel belangrijk dat een arts zeker weet dat deze de veroorzaker is van de ontsteking. Maar het nieuwe middel heeft veel potentie. “Normaal gesproken doodt een antibioticum heel veel bacteriesoorten in je lichaam. Bij langdurig gebruik verandert de samenstelling van bacteriën in je lichaam, waardoor mensen vaak bijwerkingen krijgen,” zegt Langereis. Het nieuwe middel heeft waarschijnlijk geen bijwerkingen.

“Een volgende stap is om het middel te testen in muizen. Als het daar net zo goed werkt als in een petrischaal, gaan we door naar de mens. Met een beetje geluk kunnen we dit over een jaar of vijf tot tien aan patiënten voorschrijven”, zegt Langereis.