starry night van gogh

Is kunst wel een kwestie van uw eigen smaak? Of heeft u geleerd welke kunstwerken u goed en mooi vindt of niet? Wetenschappers zochten het uit.

De één vindt een kunstwerk of een schilderij prachtig en ziet er allerlei betekenissen in terwijl de ander kan denken: ‘wat moet dit nu voorstellen? Zo kan ik het ook.’ Hoe iemand tegen kunst aankijkt, is dus iets persoonlijks. Maar misschien kan een lesje kunstgeschiedenis dit wel veranderen en kunt u daarna wel dat nietszeggende ‘rommelwerkje’ waarderen en op waarde schatten zoals een kunstkenner dat kan.

Beslissing
Hersenonderzoekers geloven dat er biologische processen in het brein plaatsvinden op het moment dat u beslist of u iets mooi vindt of niet. Historici en filosofen denken echter dat wat u weet over de artiest die het stuk maakte, de tijd waarin hij dit deed en zijn eigen gedachte erachter ook meespeelt in of u iets mooi vindt of niet. Dat beslissingsproces of u een werk wel of niet goed vindt, is geen eenzijdig proces. Wetenschappers maakten een model dat zowel de historische als de psychologische benadering combineert. “Beiden zijn even belangrijk, maar op zichzelf zijn ze niet compleet,” zegt Rolf Reber van de University of Bergen. In het model dat in Behavioral and Brain Sciences staat, vullen de twee perspectieven elkaar aan.

WIST U DAT…

…vorig jaar mogelijk het skelet van de enige echte Mona Lisa teruggevonden werd?

Hersenonderzoekers bekeken de breinactiviteit van deelnemers die een kunstwerk bekeken om vast te stellen hoe mooi ze het vonden, zonder dat ze hierbij nagingen of ze het werk ook echt begrepen. “We weten door eerder onderzoek dat een schilderij dat moeilijk te bevatten is, als meer betekenisvol ervaren wordt,” zegt Reber. “Wanneer je moet worstelen om het te begrijpen, kan je een eye-opening ervaring hebben, en het brein waardeert dat.” Maar artistiek inzicht heeft ook invloed op de beslissing tussen ‘mooi’ en ‘niet mooi’, vertelt Reber. Door hersenactiviteit te meten, proefpersonen te vragen naar hun gedachten en ook hun artistieke kennis in kaart te brengen, is het mogelijk om volledig inzicht te krijgen in wanneer iemand een goed kunstwerk zo waardeert.