De eerste maand van dit jaar gaat gewoon door waar we in 2019 waren gebleven.

Wederom is er een warmterecord verbroken. Afgelopen januari blijkt namelijk volgens data van de Copernicus dienst voor klimaatverandering (C3S) warmer te zijn dan elke voorgaande januari sinds het begin van de metingen. Vooral in grote delen van Noordoost-Europa steeg het kwik naar bovengemiddelde waarden. In sommige gebieden lag de gemiddelde temperatuur zelfs zo’n 6 graden Celsius hoger dan gemiddeld tussen 1981 en 2010 het geval was.

Record
De mondiale temperatuur lag in de afgelopen maand wereldwijd aanzienlijk hoger dan normaal. Mondiaal gezien was het 0,77 graden Celsius warmer dan tussen 1981 en 2010. Tot nu toe stond de eerste maand van 2016 bekend als de warmste januari ooit. Maar met de nieuw gemeten temperaturen bij de hand concludeert Copernicus dat 2016 nipt van de troon is gestoten (het is nu 0,03 graden Celsius warmer dan toen) en gaat januari 2020 de boeken in als de warmste januari aller tijden. Januari 2017 eindigt op de derde plek.


Oppervlaktetemperaturen in januari 2020 ten opzichte van januarimaanden in de periode tussen 1981-2010. Afbeelding: ERA5. Credit: Copernicus Climate Change Service/ECMWF

Europa
Europa kampt al een tijdje met extreme hitte. Dat bleek ook al eerder uit data van Copernicus. Zo was 2019 voor Europa het warmste jaar ooit. Alle seizoenen waren warmer dan normaal, waarbij de zomer en de herfst de boeken in gingen als de op drie na warmste aller tijden. In 2020 zet deze trend door. Het was afgelopen januari in Europa zo’n 3,1 graden Celsius warmer dan we gemiddeld in deze maand tussen 1981 en 2010 hebben gezien. En dat is best een flink verschil. Tot op heden was de eerste maand in 2007 de warmste januari in Europa ooit. Maar dat record hebben we nu met ongeveer 0,2 graden Celsius verbroken.

Afbeelding: ERA5. Credit: Copernicus Climate Change Service/ECMWF

Wereldwijd
Maar buitengewone bovengemiddelde temperaturen blijven niet beperkt tot Europa. Ook bijna heel Rusland kampt met uitzonderlijke hoge temperaturen voor deze tijd van het jaar. Daarnaast werden de grootste verschillen gemeten in de meeste staten van de Verenigde Staten, Oost-Canada, Japan, delen van Oost-China, Zuidoost-Azië, Australië en in delen van Antarctica.

Kouder
Hoewel de aarde dus aanzienlijk warmer was dan gemiddeld het geval is in januari, blijkt uit de data van Copernicus dat sommige gebieden juist veel kouder waren. In Alaska en in het noordwesten van Canada lagen de temperaturen bijvoorbeeld aanzienlijk lager. Ook werden er lagere gemiddeldes gemeten rond de Pannonische vlakte en in verschillende delen van Zuid-Europa. Dit onderstreept dat het weer plaatselijk alsnog kan variëren ondanks dat de aarde als geheel opwarmt.


Het nieuws dat januari 2020 de warmste januari ooit gemeten is, komt krap een maand nadat bekend werd dat 2019 wereldwijd het op één na warmste jaar aller tijden was. De temperatuur in 2019 lag zo’n 0,6 graden Celsius hoger dan gemiddeld tussen 1981 en 2010 het geval was. Al met al blijkt dat de mondiale temperatuur sinds het einde van de jaren zeventig met een gemiddelde snelheid van bijna 0,2 graden Celsius per decennium is opgewarmd. Dit wordt voor het grootst deel in verband gebracht met klimaatverandering. Als we op huidige voet doorgaan, stevenen we af op een temperatuurstijging van meer dan 3 graden Celsius tegen het einde van de eeuw.