De mensaap is inmiddels al uitgestorven. En dat is onze schuld. Het is een treurige primeur.

De gloednieuwe apensoort – die de naam Junzi imperialis heeft gekregen – gaat waarschijnlijk namelijk de boeken in als de eerste mensapensoort waarvan bewezen is dat deze door menselijk toedoen is uitgestorven. “Onze ontdekking en beschrijving van Junzi imperialis suggereert dat we de impact van mensen op de diversiteit onder primaten onderschatten,” stelt onderzoeker Samuel Turvey.

Tombe
De nieuwe apensoort werd ontdekt in een Chinese tombe waarin mogelijk de grootmoeder van China’s eerste keizer – Qin Shi Huangdi – ter ruste werd gelegd. De tombe is zo’n 2300 jaar oud en bevindt zich in de oude hoofdstad Chang’an Tijdens opgravingen in 2004 werden in de tombe al de resten van zo’n twaalf dieren teruggevonden, waaronder botten van een gibbon. En vervolgonderzoek wijst nu uit dat het om een ons onbekende soort gaat.

Nobel dier
Waarschijnlijk had de in de tombe aangetroffen J. imperialis een goed leven. De gibbon was in de tijd waaruit deze tombe stamt, een soort statussymbool voor de inwoners van China. Het diertje werd door rijke mensen als huisdier gehouden en gezien als een nobel dier.

Uitgestorven
Maar het tij keerde. Historische bronnen suggereren dat J. imperialis ergens in de afgelopen 300 jaar is uitgestorven. En dat is waarschijnlijk te wijten aan mensen. Zo zijn er ook historische bronnen die beschrijven dat er in de tiende eeuw in China – en dan met name ook in de omgeving van Chang’an – op gibbons werd gejaagd. “Deze voorheen onbekende soort was waarschijnlijk wijdverspreid, hield stand tot de achttiende eeuw en kan wel eens de eerste mensenaap zijn wiens verdwijning het directe resultaat is van menselijke activiteiten,” zo schrijven de onderzoekers in hun paper.

Vandaag de dag worden tal van mensapen bedreigd doordat wij mensen erop jagen of hun leefgebied vernietigen. Maar tot voor kort werd gedacht dat tot op heden geen enkele mensaap door ons toedoen is uitgestorven. Met J. imperialis komt die aanname op losse schroeven te staan. En de onderzoekers sluiten zeker niet uit dat in China nog meer onbeschreven en recent uitgestorven mensapensoorten op ontdekking wachten.