baan

De grenzen van ons zonnestelsel zijn zojuist wat scherper geworden. Dat stellen onderzoekers nu ze in ons zonnestelsel een nieuwe dwergplaneet ontdekt hebben. De dwergplaneet bevindt zich nog verder weg dan dwergplaneet Sedna en gaat – vooralsnog – de boeken in als het verste lid van ons zonnestelsel.

Ons zonnestelsel is in verschillende delen te verdelen. Eerst zijn er de rotsachtige planeten zoals de aarde die dicht rond de zon cirkelen. Dan zijn er de gasreuzen. En daar voorbij de ijzige objecten die samen de Kuipergordel (net voorbij Neptunus) vormen. Voorbij die Kuipergordel lijkt het zonnestelsel een beetje op te houden: we kennen slechts één object dat zich daar ophoudt en het is direct ook het verste lid van ons zonnestelsel: Sedna.

Grote planeet

De baan van 2012 VP113 (op de afbeelding hierboven in het rood) lijkt sterk op de baan van Sedna (in het oranje). Het suggereert dat een nog onbekend groot hemellichaam invloed uitoefent op deze twee dwergplaneten. De onderzoekers denken dan aan een superaarde of een nog groter object die honderden malen verder van de zon af staat dan onze aarde.

2012 VP113
Maar een nieuw onderzoek ontdoet Sedna nu van die titel. Onderzoekers melden namelijk dat ze op grote afstand van de zon een dwergplaneet ontdekt hebben. Die dwergplaneet – 2012 VP113 genoemd – ligt net voorbij de baan van Sedna en gaat de boeken in als het verste lid van ons zonnestelsel. “Dit is een buitengewoon resultaat dat ons begrip van ons zonnestelsel verandert,” stelt onderzoeker Linda Elkins-Tanton.

Grens
Wanneer 2012 VP113 het dichtst bij de zon in de buurt komt, bevindt deze zich nog altijd tachtig keer verder weg van de zon dan de aarde. Eerder stelden onderzoekers dat ons zonnestelsel een duidelijke grens heeft op ongeveer 50 keer de afstand van de zon tot de aarde. Voorbij die grens was slechts één object te vinden: Sedna (op een afstand tot de zon die 76 keer groter is dan de afstand tussen de aarde en de zon). Met de ontdekking van 2012 VP113 komt die ‘grens’ steeds meer op losse schroeven te staan. Want we dachten altijd dat Sedna vrij uniek was. Maar dat is klaarblijkelijk niet het geval. Sterker nog: de onderzoekers schatten dat er ongeveer 900 objecten zijn met een baan die vergelijkbaar is met de baan van Sedna en 2012 VP113 en meer dan 1000 kilometer breed zijn.

Oorsprong
Over de oorsprong van 2012 VP113 zijn de onderzoekers het nog niet helemaal eens. Mogelijk is deze afkomstig uit de binnenste Oortwolk. Aangezien er waarschijnlijk nog veel meer objecten zijn zoals Sedna en 2012 VP113 lijkt de populatie hemellichamen in die Oortwolk groter te zijn dan die van de Kuipergordel en planetoïdengordel. “Sommige van deze objecten in de binnenste Oortwolk kunnen de grootte van Mars of zelfs de aarde hebben,” stelt onderzoeker Scott Sheppard. “Want veel van de objecten in de binnenste Oortwolk bevinden zich zo ver weg dat zelfs grote exemplaren met de huidige technologie niet gedetecteerd kunnen worden.”

Wetenschappers weten nog altijd niet goed hoe de Oortwolk tot stand is gekomen. Door meer objecten te ontdekken die uit die Oortwolk afkomstig zijn, hopen ze daar meer duidelijkheid over te krijgen. Mede daarom kan de ontdekking van 2012 VP113 heel nuttig zijn. “De zoektocht naar deze verre objecten voorbij Sedna en 2012 VP113 zou door moeten gaan, omdat die objecten ons veel kunnen vertellen over hoe ons zonnestelsel gevormd en geëvolueerd is.”