Wij mensen hebben een nieuwe regel geïntroduceerd in de oceanen van vandaag de dag: hoe groter je bent, hoe groter de kans dat je uitsterft.

Dat stellen onderzoekers in het blad Science nadat ze weekdieren en gewervelden in de oceanen bestudeerden. Ze keken of er een verband was tussen de kans die verschillende soorten hadden om uit te sterven en bepaalde kenmerken van de soorten, zoals lichaamsomvang. “Wij hebben ontdekt dat de dreiging om uit te sterven in de moderne oceanen sterk samenhangt met een grotere lichaamsomvang,” vertelt onderzoeker Jonathan Payne.

Nieuwe regel
En dat is nieuw, zo moeten de onderzoekers concluderen. Ze bestudeerden namelijk ook welke dieren in het verre verleden (tot 445 miljoen jaar geleden) de grootste kans hadden om uit te sterven. “We gebruikten fossiele resten om op een concrete, overtuigende manier aan te tonen dat wat nu in de moderne oceanen gebeurt sterk verschilt van wat er in het verleden gebeurde,” vertelt onderzoeker Noel Heim.

Treurig
Weet jij waar het treurigste deel van de Stille Oceaan zich bevindt? Lees er hier alles over!

Trend
Op dit moment is het zo dat organismen met een grotere lichaamsomvang een grotere kans hebben om uit te sterven. “Onze analyse laat zien dat wanneer de lichaamsomvang met een factor 10 toeneemt, de kans om met uitsterven bedreigd te worden een factor 13 groter wordt,” stelt Payne. “Hoe groter je bent, hoe waarschijnlijker het is dat je uitsterft.” En dat was in het verleden heel anders. “Fossiele resten suggereren dat die trens in het verleden niet bestond,” stelt onderzoeker Judy Skog. “Het is een nieuwe ontwikkeling in de wereld van vandaag.”

Visserij en jacht
De onderzoekers denken wel te weten hoe die trend is ontstaan. Mensen die in de oceanen op zoek gaan naar voedsel zijn geneigd op de grootste organismen te jagen. Het is iets wat we op land al veel eerder hebben zien gebeuren, zo stellen de wetenschappers. “Mensen komen een nieuw ecosysteem binnen en de grootste dieren worden als eerste gedood,” vertelt Heim. Hij denkt dan bijvoorbeeld aan de megafauna – bijvoorbeeld mammoeten – die duizenden jaren geleden het loodje legden. “De mariene systemen zijn dat tot nu bespaard gebleven, omdat mensen tot voor kort alleen in kustgebieden actief waren en niet de technologie hadden om op grote schaal in de diepe oceanen te vissen.”

Dat juist de grote organismen in zee dreigen te verdwijnen, is zorgwekkend. Deze dieren staan aan de top van de voedselketen en drukken een groot stempel op hun omgeving. Wanneer zij verdwijnen, kunnen ecosystemen veranderen. Maar er is ook goed nieuws: het is nog niet te laat om het tij te keren. Maar dan moeten op nationaal en internationaal niveau wel nieuwe afspraken worden gemaakt over de visserij en jacht op organismen in zee.