De nieuwe soort is wat jonger dan eerder ontdekte Archaeopteryx en heeft meer gemeen met moderne vogels dan dino’s.

Onderzoekers hebben een nieuwe soort van de Archaeopteryx ontdekt. En het onderzochte fossiel verschaft heel wat opheldering. Voor lange tijd was het namelijk onduidelijk of de Archaeopteryx een vogel of toch een dinosaurus was. Maar nu is het antwoord daar: de Archaeopteryx zit er precies tussenin.

Primitieve vogel
De Archaeopteryx blijkt een primitieve vogel te zijn – zo kon hij vliegen –, maar heeft ook wat weg van een dinosaurus: zo had hij tanden en klauwende vingers zoals een reptiel. Het komt erop neer dat de Archaeopteryx in de loop van de tijd steeds meer vogelachtige trekken kreeg en zich dus steeds meer tot vogel ontwikkelde.

Het fossiel
Tot deze conclusie komen de onderzoekers nadat ze een fossiel analyseerden dat naar verluidt werd ontdekt in 1990 in een steengroeve nabij Daiting, in het zuiden van Duitsland. Voor lange tijd was het fossiel privébezit, totdat het in 2009 door de paleontoloog Raimund Albersdoerfer werd overgekocht. Het fossiel werd vervolgens beschikbaar gesteld aan wetenschappers, die meer dan zeven jaar uitvoerig onderzoek deden. Uiteindelijk constateerden de wetenschappers dat het fossiel een nieuwe soort van de Archaeopteryx is, en gaven het de naam Archaeopteryx albersdoerferi.

Het onderzochte fossiel van de Archaeopteryx albersdoerferi in natuurlijk licht (A) en UV-licht (B).

Archaeopteryx albersdoerferi
“De Archaeopteryx albersdoerferi is een van de belangrijkste exemplaren van Archaeopteryx, omdat het zo’n 400.000 jaar jonger is dan alle andere fossielen die tot nu toe zijn gevonden,” zegt hoofdauteur van het onderzoek Martin Kundrát. De onderzoekers maakten gebruik van de modernste 3D-röntgenanalyses (zoals synchrotron-microtomografie) om het fossiel virtueel te ontleden. En uit de bevindingen blijkt dat de Archaeopteryx albersdoerferi waarschijnlijk beter kon vliegen dan andere Archaeopteryx. Zo ontdekten de onderzoekers een aantal aanpassingen aan het skelet die het dier zouden hebben geholpen om beter te vliegen, waaronder dunne, met lucht gevulde botten. Ook zou het dier minder tanden hebben gehad dan andere soorten.

“Onze analyse heeft aangetoond dat Archaeopteryx albersdoerferi meer overeenkomsten vertoont met moderne vogels dan hun voorouders van de dinosauriërs,” stelt onderzoeker Per Ahlberg. Een bijzondere ontdekking, omdat dit bevestigt dat Archaeopteryx dus waarschijnlijk ’s werelds eerste vogel is.