Kaart Aarde

De vondst van een nieuwe subductiezone dicht bij de kust van Portugal markeert volgens wetenschappers het begin van een cyclus waarbij Europa zich dichter naar Amerika beweegt. De twee continenten zouden zich over ongeveer 220 miljoen jaar kunnen samenvoegen.

Dit blijkt uit een onderzoek van universiteit Monash gepubliceerd in het tijdschrift Geology. De cyclus is een zogenoemde Wilsoncyclus: een herhalende cyclus waarbij de continenten op onze aarde zich eerst samenvoegen tot een groot supercontinent om zich vervolgens weer op te breken in fragmenten. Uiteindelijk komen de fragmenten weer bij elkaar om een nieuwe supercontinent te vormen.

Subductiezones
Subductie is het proces waarin een oceanische plaat onder een andere oceanische of continentale plaat schuift. Subductiezones worden dan ook vaak gekenmerkt door aardbevingen. In de subductiezone van de Iberische plaat ontdekte het team van geologen dat een passieve marge actief begon te worden. Dit is een een overgang tussen de continentale lithosfeer onder een continent of een continentaal plat en oceanische lithosfeer onder een oceaan, waar geen plaatgrens ligt. Deze activiteit ontdekte de onderzoekers toen zij een kaart maakten van de oceanische vloer. In het zuidwesten van de Iberische plaat, een tektonische plaat die tussen de de Euraziatische- en de Afrikaanse Plaat ligt ingeklemd, ligt de recent actief wordende passieve marge. Daar is de oceanische vloer al begonnen met scheuren. Het team noemt het een ’embryonale subductiezone’.

De toekomstige aarde

Benieuwd hoe de toekomstige aarde er uit ziet? Wetenschappers tonen diverse scenario’s.

Aardbeving
Eerdere aardbevingen in het gebied voorspelde al dat er in de toekomst tectonische activiteit zou plaatsvinden. Bijvoorbeeld de aardbeving in 1755 in Lissabon. Deze natuurramp vernietigde de stad volledig en doodde tienduizenden inwoners. Volgens de geologen hebben zij voor de eerste keer bewijs ontdekt die de aardbevingen verklaren.

In meer dan vier miljard jaar heeft de Wilsoncyclus al vier keer plaatsgevonden. Op basis hiervan denken de geologen dat de Iberische plaat Europa over ongeveer 220 miljoen jaar naar de Verenigde Staten zal trekken. De ontdekking van de actieve passieve marge op de plaat geeft onderzoekers de kans om dit proces te kunnen bestuderen. “Door deze processen beter te begrijpen komen wij zeker tot nieuwe inzichten wat betreft subductiezones maar ook wat subductie in het verleden heeft gedaan” aldus Dr João Duarte, de hoofdauteur van het onderzoek.