Vijf tot tien procent van alle mensen die wordt besmet met de tuberculosebacterie wordt daadwerkelijk ziek. Een nieuwe genetische test voorspelt de kans dat iemand daadwerkelijk ziek wordt. Dit maakt de bestrijding van de ziekte veel efficiënter.

Een internationaal team van wetenschappers heeft ruim zesduizend Zuid-Afrikanen twee jaar lang gevolgd nadat zij werden besmet met de tuberculosebacterie. De onderzoekers keken naar het RNA-profiel van de zieke mensen in het jaar voor de besmetting. Dit profiel bleek te verschillen ten opzichte van mensen die gezond bleven. Uiteindelijk bleken zestien genen het verschil te maken. Deze genen zijn namelijk alleen actief bij de mensen die vatbaar zijn voor tuberculose.

De nieuwe test biedt mogelijkheden, zo schrijven de onderzoekers in het vakblad The Lancet. “Door alleen díe mensen te behandelen die een grote kans hebben om ziek te worden – en daarmee de bacterie verder te verspreiden – kan de bestrijding van tuberculose een stuk efficiënter worden”, zegt de Leidse hoogleraar immunologie Tom Ottenhoff. Hij was één van de initiatiefnemers van het onderzoeksproject.

Test moet verbeterd worden
De test kan met een gevoeligheid van 54% voorspellen of iemand tuberculose krijgt. Dit wordt sensitiviteit genoemd. In ruim tachtig procent van de ‘positieve’ voorspellingen bleek er ook daadwerkelijk sprake te zijn van tuberculose. De sensitiviteit en de specificiteit moeten omhoog voor de test op de markt gebracht kan worden, vindt Ottenhoff. “Een toekomstige test is nog niet direct van groot belang voor Nederland, omdat wij met onder andere de Mantoux-test en IGRA-testen een goed systeem hebben voor screening op tuberculosebesmetting. Maar het is wel denkbaar dat deze test in de toekomst gebruikt zou kunnen worden voor mensen die besmet zijn in het verleden, en die nu afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken, bijvoorbeeld bij reuma. En ook bij een sporadische uitbraak van TB in Nederland kan de test ingezet worden, om mensen die een verhoogd risicoprofiel blijken te hebben preventief te behandelen.”

De test lijkt goed inzetbaar in landen waar tuberculose een groot probleem vormt. Denk bijvoorbeeld aan Zuid-Afrika, Indonesië, Brazilië en India. Ottenhoff: “Wanneer je de behandeling kunt beperken tot de mensen met het hoogste risico om open, dus besmettelijke tuberculose te ontwikkelen, kun je de bestrijding veel efficiënter maken.”

TBC-bacterie bestrijden
Op dit moment wordt er veel wetenschappelijk onderzoek verricht naar TBC. In 2010 ontdekten wetenschappers een manier om de bacterie die tuberculose veroorzaakt te bestrijden. Door een enzym los te laten, vergift deze bacterie zichzelf, waardoor de bacterie zichzelf de nek omdraait. Dit is zeker nodig, omdat de verwachting is dat in 2050 meer mensen sterven aan antimicrobiële resistentie dan aan kanker.