De kleding kan een hoop jeuk helpen voorkomen, maar is vooral ontwikkeld om heel veel levens redden.

Een dappere proefpersoon kroop onlangs in een kooi met 200 levende muggen. Het klinkt als een nachtmerrie. Maar het was een wetenschappelijk experiment, dat ook nog eens heel goed afliep. De proefpersoon kwam na enige tijd namelijk ongeschonden weer uit de kooi zetten; geen enkele mug was erin geslaagd om bloed af te tappen. En dat is allemaal te danken aan speciale kleding die onderzoekers ontwikkeld hebben en middels dit experiment wilden testen. “De stof werkt,” concludeert onderzoeker Andre West opgetogen. “En dat vind ik revolutionair.”

Het onderzoek
Aan de ontwikkeling van de stof is een lange weg voorafgegaan, waarbij onderzoekers zich allereerst over de mug bogen. Of, nauwkeuriger gezegd, over het hoofd van Aedes aegypti, de mug die ziekten zoals zika, het knokkelkoortsvirus en gele koorts kan overdragen.

“We keken naar de diameter van de naaldachtige monddelen, de lengte van de monddelen, de diameter van het hoofd, de omvang van de voelsprieten en hun onderlinge afstanden,” vertelt onderzoeker Kun Luan aan Scientias.nl. Vervolgens ontwikkelden de onderzoekers op basis daarvan een model dat de beet van de mug heel nauwkeurig beschreef. En met dat model gingen ze vervolgens na hoe een voor deze muggen ondoordringbare stof er precies uit zou moeten zien. “Het model onthult hoe dik de stof en hoe groot de poriën in de stof moeten zijn en hoe de draden in de stof georganiseerd moeten worden om te voorkomen dat een mug er dwars doorheen bijt,” vertelt Luan.

Drie stoffen
Uiteindelijk ontwikkelden de onderzoekers op basis van de modellen drie stoffen. Eén heel dunne stof – nog geen millimeter dik – met heel kleine poriën, waardoor de mug er toch niet doorheen kon komen. En een stof met middelgrote poriën, waardoor de mug het hoofd niet diep genoeg in de stof kon stoppen om met zijn monddelen de huid te kunnen bereiken. Maar ook een materiaal met grote poriën dat echter zo dik was, dat de mug er toch niet doorheen kon komen. “Het ideale materiaal zou natuurlijk een membraan zijn zonder poriën,” vertelt Luan. “Maar dan kun je ook niet zweten en kan er ook geen lucht door de kleding heen komen en dat is extreem oncomfortabel.” En dus moesten de onderzoekers op zoek naar de balans tussen comfort en functionaliteit. En die lijken ze dus gevonden te hebben. “Neem bijvoorbeeld onze dunne stof met kleine poriën. Die poriën zijn klein genoeg om te voorkomen dat de naaldachtige monddelen van de mug er doorheen gaan, maar zit ook heel comfortabel, omdat de stof heel veel poriën heeft.”

Experiment
Van die dunne stof maakten de onderzoekers een soort ondergoed met lange mouwen en pijpen. Ook werd er een shirt met lange mouwen van gemaakt. Een proefpersoon droeg de kledingstukken vervolgens terwijl hij in een kooi met zo’n 200 hongerige muggen plaatsnam. Het shirt bleek 100 procent van de muggenbeten te voorkomen. Wanneer de proefpersoon alleen het ondergoed droeg, vonden er – alleen wanneer hij ging zitten – wat muggenbeten op de schouders plaats. Waarschijnlijk doordat de stof daar wat werd opgerekt. De onderzoekers losten dat op door op die plek een dubbele stoflaag te maken. Vervolgexperimenten wezen uit dat de muggen er daarop niet meer doorheen konden komen. “De uiteindelijke kledingstukken die we produceerden, waren 100 procent resistent tegen muggenbeten,” concludeert onderzoeker Michael Roe. En dat is goed nieuws. “Alledaagse kleding die je ‘s zomers draagt is niet bestand tegen muggenbeten. En ons onderzoek laat zien dat dat niet zo hoeft te zijn.”

Levens redden
De kleding kan niet alleen een einde maken aan de ergernis die jeukende muggenbulten heet, maar is vooral bedoeld om levens te redden. Want nog altijd brengen muggen door te bijten heel veel gevaarlijke ziekten over. En die muggen – en dus ook de ziekten die zij overbrengen – kunnen met de kleding buitenspel worden gezet. “Laat ik een voorbeeldje geven,” stelt Luan. “Veel van de meer dan 500.000 doden die elk jaar door malaria vallen, betreffen jonge kinderen. Die dragen rompertjes. Waarom voorzien we ze niet van kleding die ontworpen is om muggenbeten te voorkomen, comfortabel is en ook nog de meeste, zo niet alle delen van het lichaam 24/7 beschermt? Hoeveel levens kunnen er zo gered worden?”

De onderzoekers hopen dat de kleding snel op de markt kan worden gebracht. “Het doel is om kleding te maken voor het alledaagse leven, die comfortabel is in warme klimaten, maar bestand is tegen muggenbeten. Want dat is exact wat er nodig is.”