Grote vraag is nu: wat doet dat met de ijskap?

Nadat onderzoekers al microplastics aantroffen in de oceanen, op bergen, in troggen, zee-ijs en onze uitwerpselen hebben wetenschappers de piepkleine stukjes plastic nu ook ontdekt in Europa’s grootste ijskap. Dat schrijven onderzoekers in het blad Sustainability.

Vatnajökull
De wetenschappers deden onderzoek op de Vatnajökull – een gletsjer in IJsland. En ze troffen daar diverse microplastics aan. En dat is best verrassend, zo legt onderzoeker Hlynur Stefansson in gesprek met Scientias.nl uit.

Dat ze er op microplastics zouden stuiten, hadden de onderzoekers ergens wel verwacht. “Hoewel we er ook wel rekening mee hielden dat we ze niet zouden vinden, omdat de gletsjer zo afgelegen ligt.” Maar wat de onderzoekers vervolgens wel verbaasde, was dat er zoveel microplastics werden aangetroffen. “Zowel de kwantiteit als de verscheidenheid aan microplastics ontdekt in ijskernen die we op deze gletsjer verzamelden, hebben mij verrast.”

Via de atmosfeer
Aangenomen wordt dat de microplastics via de lucht naar de ijskap zijn getransporteerd. “De locatie waar we de ijskap bemonsterd hebben, ligt heel afgelegen en directe vervuiling is dan ook heel onwaarschijnlijk,” stelt Stefansson. “Zeer waarschijnlijk bereiken de microplastics de gletsjer doordat ze via de atmosfeer getransporteerd worden. Er is echter nog weinig onderzoek gedaan naar atmosferisch transport van dergelijke deeltjes.”

Impact van microplastics
Onduidelijk is ook nog welke impact de microplastics op gletsjers zoals Vatnajökull hebben. “De microplastics kunnen wellicht van invloed zijn op de structuur van gletsjers en de mate waarin gletsjers licht absorberen en zo ook het smelten van de kwetsbare cryosfeer (gebieden met ijs, red.) beïnvloeden. We weten echter nog niet of de microplastics de smelt van gletsjers bespoedigen, vertragen of niet significant beïnvloeden.” Als het aan Stefansson ligt, komt daar snel verandering in. “Naar mijn mening is het van cruciaal belang om uit te zoeken of microplastics invloed hebben op de smelt van gletsjers. Recent onderzoek heeft laten zien dat de smelt van gletsjers een significant effect heeft op de stijgende zeespiegel; een belangrijk gevolg van de wereldwijde klimaatverandering.”

Vervolgonderzoek
Maar er zijn nog veel meer vragen die de onderzoekers graag beantwoord willen zien. Bijvoorbeeld: hoe komen de microplastics in de ijskap terecht? “We begrijpen de wijze waarop microplastics zich in ons milieu verspreiden nog niet goed genoeg,” meent Stefansson. Daarnaast is het ook zaak om helder te krijgen hoeveel microplastics er nu precies in gletsjers huizen.

Het onderzoek naar microplastics in ijs staat nog in de kinderschoenen; de aandacht ging de afgelopen jaren vooral uit naar microplastics in water. Dat is ergens logisch, stelt Stefansson. “Je ziet plastic vervuiling op stranden en elders in mariene omgevingen heel goed en daarom trekt het de aandacht. Ook barsten mariene omgevingen van het leven en zijn het belangrijke bronnen van voedsel. De microplastics zijn de mariene voedselketen binnengedrongen en komen dus ook op onze borden terecht.” Dat daar meer onderzoek naar wordt gedaan, is heel belangrijk. Maar we mogen de minder in het oog springende vervuiling van de gletsjers niet over het hoofd zien. “Gletsjers kunnen enorme hoeveelheden microplastics herbergen die uiteindelijk – doordat de gletsjers smelten – toch ook weer rivieren en mariene omgevingen vervuilen.”