Mensen kunnen wiskundige problemen oplossen zonder dat ons bewustzijn weet dat die problemen er zijn. Anders gezegd: we kunnen wiskundige problemen onbewust oplossen. Die opmerkelijke conclusie trekken onderzoekers van de Hebreeuwse universiteit.

Het onderzoek staat haaks op de overtuiging die wetenschappers er al jaren op nahouden. Namelijk dat complexe problemen die we aan de hand van bepaalde regels moeten oplossen, enkel door ons bewustzijn kunnen worden afgehandeld.

Het experiment
De onderzoekers verzamelden 270 proefpersonen en stelden hun onderbewustzijn aan wiskundige problemen en aan zinnetjes bloot. Ze deden dat met behulp van een techniek die ook wel bekend staat als Continuous Flash Suppression. Hierbij wordt één oog blootgesteld aan snel veranderende beelden, terwijl het andere oog aan één constant beeld wordt blootgesteld. De snel veranderende beelden domineren het bewustzijn, waardoor mensen het constante beeld niet bewust waarnemen. Maar hun onderbewustzijn neemt het beeld wel waar.

WIST U DAT…

…denken aan wiskunde al pijn kan doen?

Sommen
Tijdens zo’n experiment kregen proefpersonen bijvoorbeeld de opdracht om cijfers die op een scherm verschenen, op te noemen. Hun onderbewustzijn werd daarvoor blootgesteld aan een som. Opvallend genoeg slaagden de proefpersonen er sneller in om een cijfer dat op een scherm verscheen, te benoemen, wanneer dat cijfer het juiste antwoord was op de som die aan hun onderbewustzijn werd gepresenteerd. Stel dat ze de som 9-5-1 kregen, dan konden ze een 3 die op het scherm verscheen sneller benoemen dan bijvoorbeeld een 4.

Zinnen
En niet alleen sommen kunnen we onbewust oplossen. Ons onderbewustzijn kan ook lezen, zo blijkt uit een tweede experiment. In dit experiment werd het onderbewustzijn van proefpersonen blootgesteld aan zinnetjes. Deze zinnetjes kreeg het onderbewustzijn net zo lang te zien totdat de proefpersonen aangaven de zinnen ook bewust weer te nemen. Het bewustzijn werd ondertussen weer bezighouden met snel veranderende plaatjes. Uit het experiment blijkt dat mensen heel negatieve zinnetjes (bijvoorbeeld over mensenhandel) en vreemde zinnetjes (bijvoorbeeld: de bank at de zebra op) sneller bewust waarnamen dan positieve of heel gewone zinnetjes. Dat wijst erop dat het onderbewustzijn negatieve en vreemde zinnen op kan pikken.

“De resultaten laten zien dat mensen complexe, op regels gebaseerde taken onbewust kunnen uitvoeren, in tegenstelling tot wat bestaande modellen omtrent bewust- en onderbewustzijn stellen,” zo concluderen de onderzoekers in het blad Proceedings of the National Academy of Sciences. Deze modellen moeten dan ook worden herzien. Alleen zo kunnen we achterhalen wat de functies van het menselijk bewustzijn en onderbewustzijn zijn.