Tot zover de poging om een gebied dat al 120.000 jaar geen zonlicht heeft gezien, te bestuderen.

Afgelopen zomer verloor de Larsen C-ijsplaat een 5000 kilometer groot stuk ijs. Na enige tijd voor de ijsplaat te hebben gedobberd, koos de ijsberg het ruime sop. En daardoor kon het zonlicht voor het eerst in zeker 120.000 jaar weer de tot voor kort onder de Larsen C-ijsplaat liggende zeebodem bereiken. Het heeft ongetwijfeld gevolgen voor het ecosysteem aldaar en onderzoekers stonden te springen om die in kaart te brengen. Maar dan moet je snel zijn, zo legde onderzoeker Katrin Linse uit: “Het is belangrijk dat we daar snel heen gaan, vóór het onderzeese gebied begint te veranderen doordat zonlicht het water binnendringt en nieuwe soorten het gebied koloniseren.” Er werd geld en personeel vrijgemaakt en halverwege februari vertrok het onderzoeksschip RRS James Clark Ross naar de Larsen C-ijsplaat.

Zee-ijs
Maar de wetenschappers aan boord van het schip hebben nu slecht nieuws. Het is ze niet gelukt de ijsplaat te bereiken. Zee-ijs dat tot wel vijf meter dik is, zorgde ervoor dat het onderzoeksschip nauwelijks vooruit kon komen. “We wisten dat het lastig zou zijn om Larsen C te bereiken,” stelt Linse. “Natuurlijk zijn we teleurgesteld dat we er niet kunnen komen, maar de veiligheid staat voorop. De kapitein en bemanning zijn fantastisch geweest en hebben alle tussenstops overgeslagen om ons bij de ijsplaat te krijgen, maar we gingen niet snel genoeg vooruit: in 24 uur legden we slechts 8 kilometer af, terwijl we nog 400 kilometer te gaan hadden. Moeder Natuur is niet vriendelijk voor ons geweest tijdens onze missie.”

Dit kaartje laat de Larsen C-ijsplaat zien en tot hoever het onderzoeksschip gekomen is. Ook de nieuwe locatie waar Plan B zich moet ontvouwen, is aangeduid. Afbeelding: British Antarctic Survey.

Plan B
Dat wil echter niet zeggen dat de onderzoekers voor niets richting Antarctica zijn afgereisd. “We hebben een plan B,” vertelt Linse. “We gaan richting het noorden, naar gebieden waar de biodiversiteit onder de bodemdieren nog nooit in kaart is gebracht.” De onderzoekers gaan een kijkje nemen bij twee in 1995 ingestorte ijsplaten: de Prince Gustav Channel-ijsplaat en ernaast gelegen Larsen A-ijsplaat. “We zullen op grotere diepte monsters verzamelen dan we bij Larsen C van plan waren – tot wel 1000 meter – dus we zijn heel benieuwd wat voor organismen we in de diepte gaan aantreffen.”

Ondertussen worden er plannen gesmeed voor toekomstige missies naar Larsen C. Zo mag de ijsplaat zich waarschijnlijk in 2019 op de komst van mensen verheugen.