Zo’n twee miljard jaar geleden werd bijna al het leven op onze planeet weggevaagd.

In de geschiedenis van onze aarde hebben zich al heel wat massa-extincties voorgedaan. De teller stond tot op heden op vijf, die samen ook wel gekscherend de ‘Big Five’ worden genoemd. De bekendste massa-extinctie vond zo’n 65 miljoen jaar geleden plaats, toen een enorme planetoïde-inslag abrupt een einde maakte aan het dinotijdperk. Maar onderzoekers hebben nu een nieuwe massa-extinctie ontdekt. En deze blijkt de massale uitsterving van de dino’s ver te overtreffen.

Zuurstof
Op het moment dat de hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer toenam, vermenigvuldigde het leven op aarde. Dit leven bestond waarschijnlijk grotendeels uit microben. Onderzoekers hebben nu in de verre geschiedenis van de aarde echter een onbekend verlies van leven ontdekt. In de studie namen de onderzoekers het mineraal bariet onder de loep, dat ze aantroffen in rotspartijen in Canada. Onderzoekers kunnen uit dit gesteente aflezen hoeveel zuurstof er zich miljarden jaren geleden in de atmosfeer van de aarde bevond. Uit de monsters blijkt dat zo’n 2,05 miljard jaar geleden de zuurstofniveaus op aarde enorm inzakte. Dit ging gepaard met enorme veranderingen in de biosfeer, die talloze levende organismen het leven kostte.


Massa-extinctie
Deze massa-extinctie had een onmetelijke omvang en was volgens de onderzoekers groter dan de massale uitsterving van de dinosaurussen. En dat zegt veel. Tijdens laatstgenoemde desastreuze ramp werd bijna driekwart van alle planten- en diersoorten weggevaagd. Maar de nieuw ontdekte massa-extinctie betekende waarschijnlijk het einde voor veel meer levende organismen. “De studie laat zien dat – zelfs als de aarde volledig uit microben bestaat – er nog steeds grote massa-extincties plaats kunnen vinden die niet in het fossielenbestand zijn vastgelegd,” zegt onderzoeker Malcolm Hodgskiss.

Verbinding
De onderzoeker was vooral erg verrast dat tekenen van zo’n grote massa-extinctie in het gesteente bewaard zijn gebleven. “Wat vooral heel bijzonder is, is dat de barieten duidelijk een complexe geschiedenis hadden,” zegt Hodgskiss. Door de eeuwenoude geschiedenis van de aarde te bestuderen, krijgen we bovendien een inkijkje in hoe het leven zich waarschijnlijk over z’n geheel gedraagt. “De grootte van de biosfeer door de geologische tijd heen is altijd één van de grootste vragen geweest bij de studie naar de geschiedenis van de aarde,” zegt onderzoeker Erik Sperling, niet betrokken bij de studie. “En dit onderzoek laat zien hoe de biosfeer, zuurstofniveaus en kooldioxide in de atmosfeer onderling met elkaar verbonden zijn.”

Mogelijk helpt ons dit ook om een voorstelling te maken van de toekomst. Sommige studies suggereren namelijk dat we op dit moment wederom afstevenen op een massa-extinctie. En mocht dat moment zich daadwerkelijk aandienen, dan kan het wel een slordige tien miljoen jaar duren voordat sommige soorten zich weer hebben hersteld.