In Noorwegen hebben wetenschappers ons verste familielid ontdekt: een heel zeldzaam micro-organisme.

Helemaal nieuw is het micro-organisme niet: het werd al in 1865 ontdekt. Maar nu pas hebben onderzoekers dankzij genetisch onderzoek ontdekt dat de soort ons verste familielid is. De onderzoekers vonden het micro-organisme in een meer dertig kilometer ten zuiden van Oslo. Tot hun grote verrassing past het micro-organisme in geen enkele tak van leven die we nu kennen. Het micro-organisme is geen schimmel, maar ook geen alg, parasiet, plant of dier. “We hebben een onbekende tak van leven ontdekt,” concludeert onderzoeker Kamran Shalchian-Tabrizi. “Het is uniek!”

Eukaryoten
Al het leven op aarde wordt in twee groepen ingedeeld: prokaryoten (soorten zonder celkern, bijvoorbeeld bacteriën) en eukaryoten (soorten met celkern, bijvoorbeeld dieren, planten, schimmels, algen). Het micro-organisme dat nu in het Noorse meer is aangetroffen staat aan het begin van de stamboom der eukaryoten. “Het micro-organisme is één van de oudste levende eukaryoten die we kennen. Het ontwikkelde zich ongeveer één miljard jaar geleden en geeft ons een beter beeld van hoe het vroege leven op aarde eruitzag.”

WIST U DAT…

…we sneller met familie meegeeuwen?

Subgroepen
De eukaryoten kunnen weer opgedeeld worden in zes subgroepen: opisthokonten, rhizaria, amoebozoa, excavaten, chromalveolaten en archaeplastida. Het gevonden micro-organisme heeft eigenschappen die we ook bij de amoebozoa en de excavaten terugzien. “Dit onderschrijft de hypothese dat deze soort behoort tot een oergroep. Mogelijk stamt deze af van de voorouders van zowel de excavaten als de amoebozoa?”

Piepklein
Het micro-organisme leeft op de bodem van het meer en is slechts 30 tot 50 micrometer lang. Dat betekent dat u het onmogelijk met het blote oog kunt waarnemen. De micro-organismen zijn echte einzelgängers. “Het zijn geen sociale organismen,” erkent onderzoeker Dag Klaveness. “Ze doen het het best in hun eentje. Zodra hun voedsel (algen, red.) op is, is kannibalisme aan de orde van de dag.”

Zeldzaam
Waarschijnlijk is het organisme vrij zeldzaam: het is enkel in het Noorse meer aangetroffen. En dat is verrassend. “Wereldwijd zijn enorme hoeveelheden monsters afgenomen,” vertelt Klaveness. “We hebben de soort opgezocht in elke bestaande DNA-database, maar we hebben slechts één gedeeltelijke overeenkomst gevonden met een genoom dat in Tibet is afgenomen. Dus het is aannemelijk dat slechts enkele andere soorten deel uitmaken van deze familie die al honderden miljoenen jaren op aarde weet te overleven.”

Om meer te weten te komen over het micro-organisme wordt momenteel het genoom in kaart gebracht. Daarvoor worden in laboratoria zoveel mogelijk van deze micro-organismen gekweekt. Door meer te weten te komen over het micro-organisme, kunnen we hopelijk meer te weten komen over de evolutie van soorten.