GESCHIEDENIS  Een team van archeologen startte in 2008 met een onderzoek naar een oud koraalrif in Vanuatu. Het rif bleek – lang geleden – dienst te hebben gedaan als begraafplaats. Er zijn inmiddels 71 mensen opgegraven en elk van hen vertelt de onderzoekers meer over hun leven, zo’n 3000 jaar geleden.

“Dit is een baanbrekende ontdekking,” meent onderzoeker Mads Ravn. De begraafplaats is namelijk niet alleen groot, maar ook nog eens heel oud. Elk skelet laat weer iets meer zien over de gewoonten en tradities van de eilandbewoners.

Zo gingen de nabestaanden niet al te zachtzinnig met hun doden om; alle gevonden skeletten zijn onthoofd. Sommige overledenen hadden gebroken benen of armen. Waarschijnlijk omdat ze anders niet in de grotten van het koraalrif pasten. Volgens Ravn zou het wel eens kunnen dat de doden eerst werden achtergelaten om te rotten en daarna als skeletten werden begraven.

Vanuata bestaat uit 83 eilanden en bevindt zich zo’n 1750 kilometer ten oosten van Australië. De gebruiken die de eilandbewoners erop na hielden, verschillen radicaal met de tradities van bijvoorbeeld de Europeanen. “Er is geen scherpe scheiding tussen leven en dood en de doden namen deel aan het heden,” vertelt Ravn. “Op Bali en andere eilanden in de Stille Zuidzee hingen mensen tientallen jaren geleden de schedels van hun voorouders in hun huizen.” Dat zou verklaren waarom alle doden zonder hoofden begraven zijn. Eén van de skeletten werd met vijf schedels op de borst aangetroffen. Waarschijnlijk werden deze hoofden gebruikt bij een ritueel.

Elk graf is gemarkeerd met een pot. Op het keramiek staan gezichten en ogen, waarschijnlijk van de voorouders. “Ik heb nog nooit zulke mooie kunstwerken gezien,” meent Ravn. “Dit moeten de werelds mooiste potten uit die tijd zijn.”

Nader onderzoek moet uitwijzen of en zoja, hoe de doden verwant zijn. Eerste onderzoeken laten nu al zien hoe het leven van de eilandbewoners er precies uitzag. “Mensen hadden last van jicht en cariës, twee ziektes die geassocieerd worden met het goede leven.” De eilandbewoners zouden harde en sterke werkers zijn geweest. Bovendien waren ze gek op avontuur. Met hun kano wisten ze vele zeeën te bedwingen. Ze koloniseerden in twee eeuwen tijd verschillende eilanden. Daarbij legden ze zo’n 3000 kilometer af. Met de kano!