slaap

Nieuw onderzoek suggereert dat ook onze voorouders laat opbleven en gemiddeld minder dan 6,5 uur sliepen.

Veel mensen lukt het niet om ’s nachts acht uur te slapen. En vaak krijgt de moderne tijd daar de schuld van. Kunstmatig licht, de tv die aanstaat, mobiele telefoons die we zelfs op bed nog in de hand houden en de luxe koffieapparaten in de keuken zouden er allemaal voor zorgen dat we weinig slapen. “Gezegd werd altijd dat het moderne leven de tijd die we slapend doorbrengen beperkt en dat we minder slapen dan onze voorouders deden, maar onze gegevens suggereren dat dat een mythe is,” stelt onderzoeker Jerome Siegel.

Jagers en verzamelaars
De onderzoekers trekken die conclusie nadat ze onder meer het slaapritme van jagers en verzamelaars die vandaag de dag in Afrika leven, bestudeerden. Gekozen werd voor deze jagers en verzamelaars, omdat zij nog leven zoals mensen in vroeger tijden: dus zonder elektriciteit en moderne apparaten. De jagers en verzamelaars kregen een bandje om de arm dat bijhield wanneer zij sliepen en wakker waren en ook vaststelde aan hoeveel licht de jagers en verzamelaars werden blootgesteld. In totaal namen 94 mensen aan het onderzoek deel.

Slapeloosheid
Uit het onderzoek blijkt dat slapeloosheid zelden voorkomt onder jagers en verzamelaars. Sommige groepen jagers en verzamelaars hebben zelfs geen woord voor slapeloosheid. Hoe dat komt? De onderzoekers denken dat het te maken heeft met de temperaturen waarbij de jagers en verzamelaars in slaap vallen. De jagers en verzamelaars vielen in slaap in een periode waarin de temperatuur daalde en werden wakker wanneer de temperaturen hun laagste punt in een periode van 24 uur bereikten. “In de meeste moderne omgevingen vallen mensen bij een vaste temperatuur in slaap. Het kan zijn dat een dalende omgevingstemperatuur belangrijk is om in slaap te vallen,” stelt Siegel.

Na zonsondergang
Uit het onderzoek blijkt dat de jagers en verzamelaars niet naar bed gingen zodra de zon onderging. Gemiddeld gingen de jagers en verzamelaars 3 uur en 20 minuten na zonsondergang naar bed. “het feit dat we allemaal nog uren na zonsondergang opblijven, is absoluut normaal en lijkt geen nieuwe ontwikkeling te zijn, ook al hebben elektrische lichten deze periode waarin we van nature wakker zijn wellicht verlengd,” stelt Siegel.

Zes uur en 25 minuten
De meeste jagers en verzamelaars sliepen minder dan zeven uur per nacht: gemiddeld kwamen de proefpersonen uit op nachten van zes uur en 25 minuten. “Men stelt dat we allemaal acht of negen uur per nacht zouden moeten slapen en dat mensen wanneer je de moderne technologie weg zou nemen, ook meer zouden slapen,” vertelt onderzoeker Gandhi Yetish. “Maar nu tonen we voor het eerst aan dat dat niet klopt.”

Geen dutjes
Ook stellen de onderzoekers vast dat de jagers en verzamelaars tussentijds geen dutjes doen. “Er is een mythe die stelt dat mensen vroeger dagelijks dutjes deden, maar dat we daar nu omdat we druk zijn en tussentijds niet naar huis kunnen gaan, niet aan toekomen,” stelt Siegel.

Waarom staan de resultaten uit dit onderzoek haaks op de historische bronnen? Volgens Siegel heeft dat alles te maken met de plek waar mensen wonen. De onderzoekers bestudeerden jagers en verzamelaars die – net als onze verre voorouders – nabij de evenaar woonden. Historische bronnen schetsen een beeld van mensen die Afrika reeds verlaten hadden en op hogere breedtes waren gaan wonen. Daar zijn de nachten langer en dat heeft het natuurlijke slaappatroon waarschijnlijk veranderd.