t. rex

De inslag van een planetoïde ging vergezeld door flinke vulkaanuitbarstingen die samen het einde van onder meer de dino betekenden.

Lang konden onderzoekers het er maar niet over eens worden: wat zorgde voor het uitsterven van onder meer de dinosaurussen? Was het de inslag van een planetoïde? Of speelden ook vulkaanuitbarstingen een rol? Nieuw onderzoek heeft de oplossing: de inslag én vulkaanuitbarstingen leidden tot het uitsterven van de dinosaurus.

Dateren
De onderzoekers trekken die conclusie nadat ze de sporen van de vulkaanuitbarstingen opnieuw dateerden. Ze richtten zich op de Deccan Traps, een vulkanische vlakte in het westen van India. Uit het onderzoek blijkt dat de erupties in dit gebied eerst vrij traag verliepen, maar binnen 50.000 jaar na de inslag van de planetoïde versnelden. Zowel de inslag als het vulkanisme moet ervoor gezorgd hebben dat de planeet bedekt was met stof en giftige dampen, waardoor onder meer het klimaat veranderde en vele soorten – waaronder de dinosaurus – het onderspit delfden.

Tegelijkertijd
“Beide fenomenen (vulkaanuitbarstingen en de inslag, red.) waren duidelijk tegelijkertijd aan het werk,” stelt onderzoeker Paul Renne. “Het is onmogelijk om effecten in de atmosfeer aan één van de twee toe te schrijven. Ze vonden tegelijkertijd plaats.”

De Deccan Traps. Afbeelding: Nicholas (via Wikimedia Commons).

De Deccan Traps. Afbeelding: Nicholas (via Wikimedia Commons).

Een ongeluk komt zelden alleen
De onderzoekers vermoeden dat het één tevens met het ander samenhangt. Zo zou de inslag geleid hebben tot veranderingen in de kanalen die de lava naar het oppervlak brachten, waardoor onder meer de frequentie van de erupties veranderde. Na die verandering zouden langdurige vulkaanuitbarstingen voorkomen hebben dat het leven zich kon herstellen. Die vulkaanuitbarstingen zouden zeker tot 500.000 jaar na het einde van het Krijt en het begin van het Tertiair – de periode waarin grote landdieren en veel kleine zeedieren uitstierven – aan hebben gehouden. “De biodiversiteit en oceaan had ongeveer een half miljoen jaar nodig om zich echt te kunnen herstellen en zo lang duurde de verhoogde vulkanische activiteit,” stelt Renne. “Wij stellen voor dat het vulkanisme losbarstte en een hogere frequentie kreeg rond het einde van het Krijt en het herstel onderdrukte.”

Eerder dit jaar stelden de onderzoekers die deze studie uitvoerden al dat de inslag mogelijk leidde tot de grootste lavastromen die de aarde ooit heeft meegemaakt. Om die hypothese te toetsen, verzamelden ze lava van de Deccan Traps en dateerden dit. Het is de meest nauwkeurige datering ooit. “Op de grens tussen het Krijt en Tertiair zien we enorme veranderingen in het vulkanische systeem van de Deccan Traps: de snelheid waarmee uitbarstingen plaatsvinden, de omvang van de erupties, het volume van de erupties en de chemie,” stelt Renne. “Al die dingen veranderden op een fundamentele manier en steeds meer bewijs suggereert dat het op de grens van het Krijt en Tertiair plaatsvond. Onze gegevens bewijzen niet overduidelijk dat de inslag deze veranderingen veroorzaakte, maar het verband lijkt steeds duidelijker te worden.”