rsz_clock-20013_1280

Mensen die ploegendiensten draaien of veel jetlags ervaren, hebben een grotere kans om te maken te krijgen met obesitas. En wetenschappers denken nu te weten hoe dat komt: het ritme van de darmbacteriën van deze mensen is ook verstoord.

Ons lichaam is onderworpen aan een circadiaan ritme: een biologisch ritme met een cyclus die ongeveer 24 uur duurt. Dankzij dit ritme worden de activiteiten in ons lichaam keurig afgestemd op de tijd van de dag. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat we tegen slaaptijd slaperig worden en een uur of zes na de lunch weer honger krijgen, terwijl we ’s nachts moeiteloos acht uur zonder voedsel kunnen.

Obesitas en diabetes
Dit circadiaan ritme is echter niet onaantastbaar. Het kan verstoord raken. Bijvoorbeeld door ploegendiensten te draaien of naar een andere tijdzone te vliegen. Wanneer je dit op grote schaal doet – en je circadiaan ritme dus veelvuldig overhoop wordt gehaald – heeft dat soms grote gevolgen. Eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat mensen die veel ploegendiensten draaien of veelvuldig een jetlag ervaren een grotere kans hebben op tal van ziektes, waaronder obesitas, diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. Onduidelijk was altijd hoe dat nu precies kwam. Een nieuw onderzoek schept duidelijkheid.

Ritmische fluctuatie
Wetenschappers van het Weizmann Institute of Science vermoedden dat de bacteriën die in de darmen van mensen leven er iets mee te maken hadden. Om te achterhalen of dat inderdaad het geval was, verzamelden ze de uitwerpselen van muizen en mensen en analyseerden de bacteriën die daarin werden aangetroffen. De onderzochte uitwerpselen waren op verschillende momenten op de dag verzameld. Uit de analyse bleek dat er sprake was van een ‘ritmische fluctuatie’ als het ging om de hoeveelheid en soorten bacteriën die in de uitwerpselen werden aangetroffen. Die ritmische fluctuatie werd gedicteerd door het circadiaan ritme en de normale eetgewoonten van de gastheer (de muis of de mens).

WIST JE DAT…

Verstoord ritme
De onderzoekers gingen nog een stap verder. Ze verstoorden het circadiaan ritme van de muizen door ze op onnatuurlijke momenten aan licht en duisternis bloot te stellen en ze op afwijkende momenten eten te geven. Vervolgens bestudeerden ze de uitwerpselen opnieuw. Ze ontdekten dat de ritmische fluctuatie die ze eerder in de hoeveelheid en soort bacteriën hadden aangetroffen, verdwenen was. Bovendien bleek een dieet met veel vet ervoor te zorgen dat deze muizen – die feitelijk een jetlag hadden – zwaarder werden en stofwisselingsproblemen ervoeren die geassocieerd worden met diabetes. De onderzoekers bestudeerden ook de uitwerpselen van twee mensen die van de VS naar Israël waren gereisd. Ook de samenstelling van hun darmbacteriën was veranderd: de jetlag zorgde ervoor dat de bacteriën die in verband gebracht werden met obesitas en stofwisselingsziekten beter gedijden.

Het onderzoek bewijst dat darmbacteriën in mensen en muizen een circadiaan ritme hebben dat geregeld wordt door het circadiaan ritme van de gastheer. Wanneer het circadiaan ritme van de gastheer verstoord raakt, wordt ook het ritme en de samenstelling van de darmbacteriën verstoord. En dat lijkt de gezondheidsproblemen waar mensen met ploegendiensten of jetlags mee te maken kunnen krijgen, te verklaren. Het suggereert dat het wellicht mogelijk is om die gezondheidsproblemen te bestrijden door ons op die darmbacteriën te richten en met behulp van bijvoorbeeld probiotica te zorgen dat ze zo min mogelijk onder een jetlag of ploegendienst te lijden hebben.