Het is verrassend, want gedacht werd dat dit deel van de oceaan juist afkoelde.

Dat schrijven onderzoekers in het blad Geophysical Research Letters. “Mijn collega’s en ik tonen aan dat de oceaan rond het noordelijke deel van de Galapagoseilanden opwarmt en dat dat al sinds de jaren zeventig gaande is,” vertelt onderzoeker Gloria Jimenez. De resultaten zijn verrassend, want volgens Jimenez wisten mensen niet dat ook dit deel van de oceaan met opwarming te maken had. “Mensen theoretiseerden of suggereerden dat het afkoelde.” Die afkoeling zou veroorzaakt worden doordat koud water, afkomstig uit de diepere delen van de oceaan, hier opwelt.

0,6 graden Celsius
Maar de werkelijkheid is dus anders. Het nieuwe onderzoek wijst uit dat de temperatuur van het water in deze regio tussen 1979 en 2010 met zo’n 0,2 graden Celsius per decennium is toegenomen. We hebben het dan over een totale opwarming van zo’n 0,6 graden Celsius.

Hier zie je een in drie stukken gebroken koraalkern. De kern heeft een diameter van zo’n 9 centimeter. Afbeelding: Julia Cole © 2010.

Koraal
De onderzoekers baseren die conclusies op onderzoek naar koraal. Net als bomen creëert ook koraal een soort groeilijnen. En elke lijn vertelt meer over de watertemperatuur waarmee het koraal in een gegeven periode te maken heeft gehad. De onderzoekers boorden in het koraal om zo een dwarsdoorsnede te krijgen waarin die groeilijnen goed zichtbaar zijn. En de groeilijnen lieten weinig aan de verbeelding over: het water waarin dit koraal groeide, warmde al decennialang op.

El Niño
Naast die opwarming kreeg het koraal in de nabijheid van de Galapagoseilanden zo af en toe een extra duw te verwerken. Bijvoorbeeld in 1982-1983 toen een krachtige El Niño huishield en de watertemperaturen uitzonderlijk hoog waren. Het kostte heel wat koraal de kop, zo kan onderzoeker Julia Cole zich herinneren. Ze reisde in 1989 naar de Galapagoseilanden af om het koraal te bestuderen, maar daar wachtte een onaangename verrassing op haar. “We gingen van plek naar plek en het was allemaal weg. Eén van mijn collega’s zei: ‘Hier groeide koraal, maar nu zie ik alleen maar zand.”

Inmiddels is er alleen nabij het afgelegen, noordelijke deel van de Galapagoseilanden nog koraal te vinden. Maar nu blijkt dus dat ook deze wateren opwarmen en zoals we onder meer bij het Great Barrier Reef zagen is de opwarming van oceaanwater een grote bedreiging voor het koraal. Het kan er uiteindelijk tot leiden dat de Galapagoseilanden helemaal geen koraal meer bezitten. Jimenez moet er niet aan denken. “Het verlies van het koraal zou een enorme klap zijn voor de onderzeese biodiversiteit.”