Een mens doorloopt verschillende fasen wanneer hij slaapt. Eén van deze fasen is de remslaap. Uit nieuw onderzoek blijkt dat ook reptielen deze fase kunnen bereiken.

De functie van de remslaap – waarbij ‘rem’ staat voor rapid eye movement (snelle oogbeweging) – is nog steeds niet bekend. Vijftien procent van je slaap vindt plaats in de remfase. Tijdens de remslaap is er sprake van verhoogde hersenactiviteit, te vergelijken met wanneer iemand wakker is. Daarnaast zijn er verticale en horizontale oogbewegingen. Droom je? Grote kans dat deze droom tijdens deze fase ontstaat.

Onderzoekers weten al dat mensen en vogels een remslaap houden. Maar hoe zit dat dan precies? Vogels zijn reptielen, aangezien ze de gevleugelde nazaten zijn van de dinosauriërs. Hoe is slaap geëvolueerd?

Baardagame
Voor het eerst hebben Duitse wetenschappers aangetoond dat een reptiel een cyclus van remslaap en non-remslaap heeft. Het gaat om de baardagame (Pogona vitticeps). Dit is een hagedis die leeft in delen van Australië. Wellicht dat de remslaap in de huidige vorm is ontstaan bij Amniota of misschien wel nog eerder, namelijk bij amfibieën.

De onderzoekers hebben het brein van de reptiel bestudeerd. De hersenen van dit dier zijn minder complex dan het menselijk brein. Zij ontdekten al snel dat de hagedissen tijdens de slaap tussen twee fasen pendelen. Opvallend is dat de cyclus veel sneller gaat dan bij mensen. De slaapcyclus van een hagedis is tachtig seconden bij een temperatuur van 27 graden Celsius. In vergelijking: de cyclus van een kat is 30 minuten, terwijl de slaapcyclus van een mens 90 minuten is. Bij een hagedis is de verhouding remslaap versus non-remslaap ongeveer gelijk, terwijl wij mensen een relatief kortere remslaap hebben.

Eigenlijk komt het er op neer dat hagedissen een slaapcyclus hebben, maar dat het een vrij primitieve cyclus is. De onderzoekers willen het slapende brein van soortgenoten – zoals schildpadden en krokodillen – analyseren om te kijken of de remslaap is ontstaan in een gemeenschappelijke voorouder. Deze gemeenschappelijke voorouder leefde 320 miljoen jaar geleden, toen alle continenten op aarde nog verbonden waren.