Een grootschalig onderzoek onder Deense soldaten wijst erop dat oorlog op zichzelf niet de oorzaak is van de posttraumatische stressstoornis die veelvuldig bij soldaten wordt vastgesteld. In veel gevallen waren de soldaten al getraumatiseerd voor ze naar oorlogsgebieden trokken.

Dat stelt onderzoeker Dorthe Berntsen van de Aarhus Universiteit in Denemarken. Ze baseert haar conclusies op een studie waar 746 Deense soldaten aan deelnamen. De soldaten vulden vijf keer een vragenlijst in. Eén keertje voor ze werden uitgezonden, één keer tijdens hun uitzending en drie keer nadat ze naar Denemarken terugkeerden.

Verrassend
Het onderzoek levert verrassende resultaten op. “In het geval van soldaten in Afghanistan, zou men wellicht verwachten dat hun oorlogservaringen leidden tot het posttraumatische stresssyndroom, maar de situatie is niet zo simpel,” stelt Berntsen. In tegenstelling tot veel eerdere onderzoeken naar PTSS bestudeerden de onderzoekers nu ook de mentale gezondheid van de soldaten voor ze werden uitgezonden. “Het laat zien dat veel soldaten al trauma’s ervaren hadden nog voor ze naar Afghanistan werden gestuurd en dat die trauma’s invloed hadden op de wijze waarop ze tijdens hun uitzending op dingen reageerden.”

Beslissende factor
“Niet de ervaringen tijdens de oorlog riepen symptomen van posttraumatische stress op. Oorlog op zichzelf is niet de cruciale factor die soldaten ziek maakt, het kan wel een bijdrage leveren, maar het is niet de beslissende factor.”

WIST U DAT…

…soldaten die de gedode vijand verminken, zichzelf zien als jagers?

Drie groepen
Volgens Berntsen zijn soldaten in drie groepen in te delen. Er is een groep die zich door uitzending juist beter voelt dan daarvoor. Voor deze groep werd uitgezonden, scoorde deze hoog wanneer er werd gekeken hoe sterk hun posttraumatisch stresssyndroom was. Opvallend genoeg waren de meeste soldaten in deze groep laagopgeleid. “Naar het buitenland worden gestuurd kan een heel aantrekkelijke kans zijn voor deze groep jonge mensen: ze kunnen aan hun dagelijks leven in Denemarken ontsnappen.” Na de uitzending voelde deze groep zich weer minder goed. En dan is er ook nog de groep die zich zowel voor, tijdens als na de uitzending niet op hun kop laten zitten door gebeurtenissen in hun dagelijks leven. Ze zijn sterk en vertonen geen symptomen van het posttraumatisch stresssyndroom. De derde groep bestaat uit soldaten die voor ze werden uitgezonden sterk waren, maar tijdens de uitzending mentaal snel achteruitgingen en zich ook niet herstelden toen ze thuiskwamen. Deze groep bestaat uit zo’n vijf procent van alle onderzochte soldaten. “We kunnen niet uitsluiten dat zij aan andere ervaringen werden blootgesteld dan de sterke groep (de tweede groep, red.), maar waarschijnlijk is dat niet het geval.” Opvallend veel soldaten in de derde groep hadden in hun jeugd iets heel naars meegemaakt. De oorlog leek dan ook niet de oorzaak van hun stressstoornis: hun oorlogservaringen leken eerdere trauma’s eerder te versterken.

“Lang werd er gedacht dat PTSS optreedt, na gewelddadige ervaringen. Ons onderzoek voorziet ons van nieuwe informatie.” Hopelijk leidt het tot een betere behandeling van het posttraumatisch stresssyndroom.