De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft dertig miljoen dollar apart gelegd om te onderzoeken of mobiele telefoons kanker veroorzaken. Vijftig wetenschappers, dertien landen en meer dan 12.000 mensen werkten mee. En wat blijkt – tromgeroffel – de WHO weet het nog steeds niet.

“Een verhoogd risico op hersentumoren is niet gevonden,” vertelt onderzoeker Elisabeth Cardis. “Maar het is belangrijk om op te merken dat we de afwezigheid van dat risico ook niet kunnen bevestigen.”

Onderzoek
Gedurende het onderzoek bestudeerden de wetenschappers 6400 mensen met een hersentumor en evenveel gezonde mensen. Vervolgens moesten alle deelnemers aangeven hoe vaak ze hun mobiele telefoon gebruikten. De verwachting was dat de mensen met een hersentumor hun GSM vaker gebruikten dan de anderen. Maar de wetenschappers kwamen van een koude kermis thuis; het was juist omgekeerd.

Toeval
Dat lijkt goed nieuws voor de mobiele telefoon-verslaafden. Maar er komt nog meer. De onderzoekers besloten namelijk nog even contact op te nemen met de gezonde mensen die eerder hadden aangegeven liever niet aan het onderzoek deel te nemen. En deze mensen gebruikten hun mobiele telefoon in vergelijking met de andere gezonde mensen aanzienlijk minder vaak. Het lijkt er dan ook op dat de deelnemende proefpersonen die ondanks hun GSM gezond waren gebleven, simpelweg toevallig in de meerderheid waren.

Resultaten
De onderzoekers vergeleken daarop de gezondheid van de mensen die hun GSM heel vaak gebruikten (meer dan één keer per week) en de mensen die hun telefoon veel minder benutten (minder dan één keer per week). Hieruit bleek dat de mensen die veel belden, een grotere kans op een hersentumor hadden. De kans op een glioom (vaak kwaadaardig) was maar liefst veertig procent groter. De kans op een meningeoom (goedaardig) was vijftien procent groter. Het werd zelfs nog beter: hielden de mensen hun telefoon vaker tegen het rechteroor dan ontstond de tumor vaak ook aan de rechterkant van het hoofd. Datzelfde gold voor mensen die de telefoon vaker links hielden.

Onbetrouwbaar
Dat zijn duidelijke resultaten. Ja, dat zou u zeggen. Maar niets is minder waar. De onderzoekers vertrouwden tijdens hun onderzoek namelijk sterk op het geheugen van de proefpersonen. Zo kregen de deelnemers vragen voorgelegd over hun telefoongebruik en aan welk oor ze hun telefoon hielden. Die vragen gingen niet alleen over recent gebruik, maar ook over het gebruik van tien jaar geleden. En dan is het geheugen toch wel onbetrouwbaar. Daar komt bij dat mensen die ziek zijn de neiging hebben om herinneringen die samenhangen met de oorzaak van hun ziekte te overdrijven.

Wat kunnen we hieruit afleiden? Weinig. Behalve dat onderzoekers met geld gooien en vervolgens met dergelijke haast lachwekkende resultaten durven aankomen. Nog steeds durft niemand met zekerheid te stellen dat de GSM gevaarlijk is. En dat duurt ook nog wel even; het eerstvolgende onderzoek moet nog beginnen en loopt zeker twintig tot dertig jaar.