Het verteringskanaal van deze mariene worm heeft maar één opening.

Onderzoekers ontdekten de worm het westelijke deel van de Stille Oceaan en hebben deze de naam Xenoturbella japonica gegeven. De onderzoekers ontdekten in totaal twee wormen die tot deze soort behoorden: een volwassen vrouwtje van ongeveer vijf centimeter lang en een jong van ongeveer één centimeter lang. Beide wormen zijn lichtoranje van kleur en hebben een ovaalvormige mond.

De wormen behoren tot het geslacht Xenoturbella. De soorten die tot dit geslacht behoren, missen verschillende kenmerken die complexe organismen wel hebben. Zo hebben ze geen centraal zenuwstelsel. Ook moeten ze het zonder nieren doen. En ze hebben geen anus: hun verteringskanaal heeft maar één opening. Die gebruiken de wormen dan ook om te eten én hun reststoffen af te voeren.

DNA
De onderzoekers hebben bij beide wormen DNA afgenomen en onderzocht. Het bevestigt dat beide wormen tot een tot voor kort onbekende soort behoren.

Evolutie
Maar op basis van dit DNA kunnen de onderzoekers nog een andere interessante conclusie trekken. “Soorten binnen dit geslacht zijn eerder ingedeeld in ‘oppervlakkige’ en ‘diepe’ subgroepen,” vertelt onderzoeker Hiroaki Nakano. Daarmee wordt verwezen naar de plek waar deze wormen worden aangetroffen: in ondiepe of diepere wateren. “En onze resultaten plaatsen X. japonica in de ‘oppervlakkige’ subgroep. Maar opvallend genoeg deelt X. japonica kenmerken met beide subgroepen.” Het suggereert dat sommige van de kenmerken van X. japonica nog afkomstig zijn van de voorouders waaruit het geslacht Xenoturbella is voortgekomen. “En deze soort kan dan ook met name interessant zijn voor het ontrafelen van de afkomst van Xenoturbella en de prille historie van de Bilateria (een onderdeel van het onderrijk Eumetazoa van de dieren, waar bijna alle dieren – en dus ook wij mensen – tot behoren, red.).”

In het verleden is het lastig gebleken om meer te weten te komen over Xenoturbella, omdat de wormachtige organismen op honderden tot wel duizenden meters diepte leven. Maar de nieuwe ontdekking kan het onderzoek naar dit bijzondere geslacht vergemakkelijken. Eén van de gebieden waarin X. japonica is teruggevonden is namelijk relatief gemakkelijk te bezoeken. Ook in dat opzicht lijkt de soort dus van grote waarde te zijn als we meer over dit geslacht en de afkomst ervan te weten willen komen.