Nieuw onderzoek toont opnieuw aan dat de aarde ook de afgelopen decennia onverminderd opwarmde en het ‘klimaathiaat’ een fabeltje was.

De temperaturen stijgen al decennialang gestaag. Maar in 1998 veranderde dat opeens. De sterke stijging van de temperatuur vlakte – tot 2012 – wat af. Het leek wel of de opwarming van de aarde gepauzeerd was. Veel wetenschappers – waaronder die van het International Panel on Climate Change – erkenden die pauze, ook al begrepen ze ‘m niet. Klimaatsceptici grepen het ‘klimaathiaat’ aan om nog maar eens te roepen dat klimaatverandering één grote hoax was.

Vele jaren geleden schepten mariniers wat water op en staken er een thermometer in om te kijken hoe warm het was. Maar rond de jaren vijftig veranderde dat: schepen gingen automatisch de watertemperatuur meten van water dat door de machinekamer werd gepompt. Vandaag de dag meten boeien de watertemperatuur en hun metingen beginnen de metingen van schepen te vervangen. De temperaatuurmetingen van boeien vallen echter lager uit, omdat zij de watertemperatuur direct meten en niet – zoals schepen – pas nadat het door een warme machinekamer is gereisd.

NOAA
In 2015 kwam er iets meer duidelijkheid. Onderzoekers van NOAA toonden toen aan dat de moderne boeien die vandaag de dag gebruikt worden om oceaantemperaturen te meten iets lagere temperaturen meten dan de oudere meetapparatuur aan boord van schepen (zie kader). Dus zelfs wanneer die boeien in hetzelfde gebied en op dezelfde plek als die schepen een temperatuurmeting doen, valt de meting van de boei lager uit. En omdat de metingen van boeien in toenemende mate gebruikt worden om iets over de oceaantemperaturen te zeggen, was zo het beeld ontstaan dat de oceanen veel trager opwarmden dan verwacht.

Correctie
De onderzoekers corrigeerden de vertekening die door het overstappen van metingen van schepen op metingen van boeien was ontstaan. En wat bleek? De oceanen waren sinds 2000 elk decennium zo’n 0,12 graden Celsius warmer geworden en dus twee keer sneller opgewarmd dan onderzoekers – afgaande op de ongecorrigeerde metingen van de boeien – dachten. Daarmee kwam de snelheid waarmee de oceaan opwarmde weer keurig op één lijn te liggen met de verwachtingen en werd de gepauzeerde opwarming van tafel geveegd. Het onderzoek was helder, maar stuitte op veel verzet. Niet alleen van klimaatsceptici, maar ook uit politieke hoek. Want was dit onderzoek – dat opeens een veel snellere opwarming claimde – wel zuivere koffie?

Bevestiging
Een nieuwe studie toont nu aan dat het onderzoek van 2015 klopt. Wetenschappers trekken die conclusie nadat ze keken wat satellieten, Argo-sondes en boeien vertelden. En al deze instrumenten bevestigden – los van elkaar – het verhaal van NOAA: de oceanen waren de laatste twee decennia met 0,12 graden Celsius per decennium opgewarmd.

“Onze resultaten laten zien dat NOAA het bij het juiste eind had en dus niet creatief aan het boekhouden was,” stelt onderzoeker Zeke Hausfather, verbonden aan de University of California, Berkeley. Volgens hem is het nu zaak dat wetenschappers wereldwijd rekening gaan houden met de vertekening die door de overstap van metingen van schepen op metingen van boeien is ontstaan. Want anders blijven we de opwarming onderschatten.