Nieuw onderzoek toont aan dat zuurstofproducerende organismen zo’n drie miljard jaar geleden op aarde aanwezig waren. Dat is vele miljoenen jaren eerder dan gedacht. Deze organismen maakten de weg vrij voor complexere levensvormen.

Onderzoekers trekken die conclusie nadat ze onderzoek deden in India. Ze vonden er bewijs voor chemische verwering van gesteenten, een proces dat leidde tot de vorming van grond in de aanwezigheid van zuurstof. En dat gebeurde allemaal zeker 3.02 miljard jaar geleden.

Fotosynthese
De hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer was in die tijd opvallend groot, zo stellen de onderzoekers. Zo groot dat die zuurstof alleen maar geproduceerd kan zijn door organismen die lichtenergie en koolstofdioxide omzetten in zuurstof en water. Dit proces – bekend als fotosynthese – wordt vandaag de dag door miljoenen verschillende soorten planten en bacteriën gebruikt. Maar in die tijd was het een cruciaal proces dat de geschiedenis van onze planeet een heel andere wending gaf. Fotosynthese zorgde ervoor dat de atmosfeer van de aarde – die daarvoor rijk aan methaan en koolstofdioxide en arm aan zuurstof was – veel meer zuurstof ging bezitten. Doordat organismen zuurstof gingen produceren, werd de atmosfeer zuurstofrijk. Die zuurstof maakte de evolutie van complexer, meercellig leven mogelijk.

Eerder
Lang dachten onderzoekers dat de hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer zo’n 2,4 miljard jaar geleden door toedoen van zuurstofproducerende organismen steeg. Maar nu blijkt dat dus al miljoenen jaar eerder gebeurd te zijn. “Dit is een heel opwindende ontdekking,” vertelt onderzoeker Quentin Crowley. “Het vult een gapend gat in onze kennis over de evolutie van de jonge aarde.”

Er was 3,4 miljard jaar geleden vrijwel geen zuurstof in de atmosfeer te vinden. Recent onderzoek suggereert dat de hoeveelheid zuurstof 2,96 miljard jaar geleden begon toe te nemen. Deze nieuwe ontdekking duwt dat moment zo’n zestig miljoen jaar dieper de geschiedenis in.