Een vergeten Zuid-Amerikaanse beschaving maakte zo’n 1000 jaar geleden van onbruikbare grond akkers en deed dat zo goed dat de grond tot op de dag van vandaag nog heel vruchtbaar is. Dat hebben archeologen ontdekt. Uit onderzoek blijkt nu dat die oude technieken ook de moderne boer kunnen dienen.

Aan de oostkust van Zuid-Amerika liggen veel terpen die geheel uit aarde bestaan. Volgens onderzoekers zijn het de restanten van slimme structuren die de beschavingen hier honderden jaren geleden eigenhandig creëerden.

Terp
De terpen zijn opgebouwd uit verschillende lagen. Het gebied rond de heuvels stond zes maanden per jaar onder water. De terpen werkten in die periode als een soort spons: al het water werd opgezogen. De gewassen groeiden ondertussen prima op de heuvels.

Foto: PNAS

Insecten
Mieren en termieten wilden ook boven de vloedlijn blijven en vestigden zich in de toppen van de heuvels. Door hun graafwerk en aanwezigheid bevatte de grond veel stikstof, calcium en kalium. De insecten maakten de grond zo nog eens extra vruchtbaar en zorgden er tevens voor dat die vruchtbaarheid – zelfs nadat de volkeren al waren uitgestorven – bleef. Eigenlijk creëerden de volkeren een geheel nieuw ecosysteem.

Vruchtbaar
“Tegenwoordig wordt dit gebied gebruikt om vee te laten grazen en om te jagen,” vertelt ecoloog Doyle McKey. “Mensen denken dat landbouw in dit gebied niet mogelijk is.” Maar een analyse van de grond vertelt iets heel anders.

Oude technieken
Het onderzoek van McKey en een aantal archeologen maakt deel uit van een steeds groter wordend onderzoeksgebied waaruit blijkt dat de boeren uit het oude Amerika heel vindingrijk waren. Wetenschappers nemen aan dat de ondertussen verdwenen beschavingen de Amazone omzetten in zeer vruchtbare landen. McKey voegt daar een nieuwe dimensie aan toe. Volgens hem wijzigden de volkeren daarmee – bedoeld of onbedoeld – ook het ecosysteem ten goede.

Ecosysteem
En dat heeft ook voor nu grote betekenis. “Menselijke bouwkunde kan – als we het goed doen – goed samengaan met de opbouw van het natuurlijke ecosysteem. Toen mensen deze ecosystemen lang geleden veranderden, veranderden ze de manier waarop deze ecosystemen werkten. Wij kunnen die kennis gebruiken.”

Er is heel weinig bekend over de volkeren die Zuid-Amerika in de tijd van de terpen bewoonden. Volgens archeologen behoren de terpen toe aan de Arauquinoid-cultuur. Deze kwam 1500 jaar geleden op en verdween kort voor de aankomst van de Europeanen.