Nog nooit is een reptiel of vogel of zoogdier geobserveerd met zo’n supersnelle en krachtige tong!

Dat kameleons hun tong heel snel kunnen uitsteken, wisten we al. Dat hun tong heel ver kan reiken, was ook al bekend. Maar alles wat we wisten over de tongen van kameleons was eigenlijk gebaseerd op de wat grotere soorten. Onderzoekers van de Brown University hebben nu voor het eerst de tong van een kleine kameleon bestudeerd. En dat levert verrassende resultaten op. “De prestaties van kleinere soorten zijn groter dan die van grotere soorten,” stelt onderzoeker Christopher Anderson.

Experiment
Anderson verzamelde twintig verschillende soorten kameleons die qua grootte sterk van elkaar verschilden. Vervolgens legde hij een krekel voor de kameleons neer om ze zo ver te krijgen dat ze hun tong uitstaken. Dat alles werd op video vastgelegd en geanalyseerd. Uit het onderzoek blijkt dat de kleinste kameleons veruit het indrukwekkendst waren als het ging om de prestaties van de tong.

De tong van de piepkleine kameleon Rhampholeon spinosus is 2,5 keer langer dan zijn lijf. Afbeelding: Christopher Anderson.

De tong van de piepkleine kameleon Rhampholeon spinosus is 2,5 keer langer dan zijn lijf. Afbeelding: Christopher Anderson.

Recordhouder
De enige echte recordhouder was de piepkleine kameleon Rhampholeon spinosus. De tong van deze kameleon kan enorm accelereren: van 0 tot 60 mijl per uur (0 tot 97 kilometer per uur) in een honderdste van een seconde! En de vermogensafgifte van de kameleon is ook indrukwekkend: zo’n 14.040 watt per kilogram. Geen enkele vogel, reptiel of zoogdier kan zijn tong zo snel laten accelereren en zo’n vermogen per kilogram spiermassa genereren.

Dit filmpje laat (in slowmotion) zien hoe een kameleon met zijn lange tong een insect buit maakt. De kameleon in dit filmpje behoort tot de soort Trioceros hoehnelii.

Dat juist kleine kameleons in staat zijn tot zulke grote prestaties is volgens Anderson goed te verklaren. Alle kameleons bezitten een soort katapult-achtig mechanisme waarmee de tong wordt gelanceerd. Relatief gezien is die katapult bij kleinere kameleons groter dan bij grote kameleons. Anderson vergelijkt de kleine kameleons met kleine sportwagens die relatief krachtige motoren hebben. Dat de kleine kameleons beter toegerust zijn dan grote kameleons komt volgens Anderson doordat ze – net als alle kleine dieren – meer energie per lichaamsgewicht consumeren. Dus kleine kameleons moeten uitzonderlijk goed zijn in het vangen van insecten willen ze kunnen overleven. Zo’n supersnelle en krachtige tong is dan geen overbodige luxe.