Zelfs wanneer mensen weten dat ze een placebo krijgen, voelen ze zich beter. Dat blijkt uit een nieuwe studie. Eerder was al herhaaldelijk aangetoond dat een placebo onder het mom van ‘dit is een echt medicijn’ soms net zo goed werkt als een echte pil. Dat mensen ook zonder de bluf beter worden van placebo’s heeft waarschijnlijk te maken met de relatie tussen dokter en patiënt.

“Artsen denken dat placebo’s alleen werken als je de patiënten laat geloven dat ze een echt medicijn krijgen,” stelt onderzoeker Ted Kaptchuk vast. “Wij besloten uit te zoeken of dat wel waar is. Moet je echt liegen om dat placebo-effect te krijgen?”

Prikkelbaredarmsyndroom
De onderzoekers verzamelden tachtig proefpersonen. Alle proefpersonen hadden het prikkelbaredarmsyndroom. De helft van de groep kreeg geen behandeling. De andere helft kreeg een placebo en wist dat ook. Deze groep kreeg ook uitleg over het placebo-effect. De onderzoekers vertelden de patiënten dus dat de effecten van een placebo echt zijn en dat patiënten er niet in hoeven te geloven om ze te ervaren. Ook probeerden de onderzoekers het ongeloof van de patiënten wat weg te nemen.

Resultaat
De patiënten slikten de placebo’s drie weken. Aan het einde van die periode gaf 59 procent van de mensen die een placebo ontvingen aan dat ze zich beter voelden. Van de groep die geen behandeling kreeg, voelde 35 procent zich na drie weken iets beter.

WIST U DAT…

…een zere vinger minder pijn gaat doen als u deze even aanraakt?

Endorfine
De onderzoekers benadrukken dat hun studie nog herhaald moet worden om echt betrouwbaar te zijn, maar de resultaten zijn duidelijk. Het lijkt erop dat placebo’s de ervaring van pijn veranderen. Het lichaam gaat meetbaar andere hoeveelheden endorfine aanmaken en dit stofje onderdrukt de pijn. Hoe het komt dat zelfs mensen die weten dat ze een placebo slikken, baat hebben bij de behandeling is onduidelijk.

Relatie
De onderzoekers vermoeden dat de relatie tussen dokter en patiënt een rol speelt. De patiënten die een placebo kregen en de proefpersonen die niets kregen, ontvingen evenveel aandacht van de artsen. Dat verklaart mogelijk waarom mensen zich ook zonder behandeling beter voelden.

Dat het effect van die relatie groter was bij de groep die een placebo kreeg, is eveneens goed verklaarbaar. “Mijn hypothese is dat het effect van de relatie tussen dokter en patiënt wordt versterkt doordat de patiënt tweemaal daags een pil slikt en eraan wordt herinnerd dat er iemand is die hem steunt en verzorgt.”