planck

Morgen is het zover. Dan gaat het ruimteobservatorium Planck na meer dan vier jaar trouwe dienst met pensioen. De satelliet mag terugkijken op een glansrijke carrière waarin deze onder meer de kosmische achtergrondstraling in kaart bracht en zo bijdroeg aan een beter beeld van de geboorte en ontwikkeling van het universum.

Planck werd in 2009 – samen met de recentelijk eveneens uitgeschakelde Herschel – gelanceerd. De satelliet had een duidelijk doel voor ogen: de kosmische achtergrondstraling – warmtestraling die kort na de oerknal werd uitgezonden – accurater dan ooit in kaart brengen. En dat deed de satelliet met verve.

Maar Planck leverde niet alleen een kaart van de kosmische achtergrondstraling af. Op basis van informatie die Planck verzamelde, konden onderzoeker eerder ook al concluderen dat het heelal waarschijnlijk iets ouder is dan gedacht werd: 13,8 miljard jaar, met een marge van ongeveer 0,05 miljard jaar. Ook stelde Planck de Hubble-constante (de relatieve snelheid waarmee het universum uitdijt) naar beneden bij. En zelfs in ons eigen sterrenstelsel wist Planck nog nieuwe dingen te ontdekken.

Maar nu zit de missie van Planck er dus op. Zijn wetenschappelijke taken rondde de satelliet begin oktober al af. Enkele dagen later kreeg Planck opdracht zich langzaam van de aarde te verwijderen en naar een plek te begeven waar deze in ieder geval de komende honderden jaren geen probleem kan gaan vormen voor de aarde of de maan. Gisteren activeerde ESA de stuwraketten van Planck nog één keer om ervoor te zorgen dat deze zijn brandstof helemaal opgebruikt. Morgen wordt de satelliet vervolgens definitief uitgeschakeld. “De laatste stap is het simpelweg uitschakelen van de zenders,” legt onderzoeker Steve Foley uit. “We zullen er getuige van zijn dat Planck stil wordt en we zullen nooit meer een signaal van de satelliet ontvangen. Dat is belangrijk, omdat Planck dan dus ook niet meer voor ruis kan gaan zorgen tijdens toekomstige missies.”