punctueel

Wetenschappers hebben op 2300 lichtjaar van de aarde een nieuwe planeet ontdekt. De planeet heeft moeite met punctualiteit: zijn omlooptijd is elke keer weer anders. En bijna hadden onderzoekers de planeet dan ook niet ontdekt.

De planeet – die de naam PH3c heeft gekregen – is zo weinig punctueel door toedoen van zijn gezelschap. In het stelsel waar PH3c deel van uitmaakt bevinden zich nog andere planeten en die oefenen met hun zwaartekracht invloed uit op PH3c. “Op aarde zijn deze effecten heel klein, op de schaal van één seconde ofzo,” vertelt onderzoeker Joseph Schmitt. “PH3c’s omlooptijd veranderde 10,5 uur in slechts tien rondjes rond de ster.”

Bijna gemist
Doordat de planeet weinig punctueel is, hadden de onderzoekers deze bijna gemist. Algoritmes die data verzameld door ruimtesonde Kepler doorlopen, hadden de planeet over het hoofd gezien. Simpelweg omdat deze niet met regelmaat het licht van de ster ietsje doet doven wanneer deze tussen de ster en de waarnemer (Kepler) in staat. Dat de planeet toch ontdekt is, hebben we te danken aan Planet Hunters. Een programma waaraan meer dan 300.000 vrijwilligers deelnemen. Deze vrijwilligers kammen de Kepler-data uit en hopen zaken te vinden die computers over het hoofd zien. “Computers kunnen het onverwachte niet vinden, maar mensen kunnen dat wel,” legt onderzoeker Debra Fischer uit. De Planet Hunters hebben sinds 2010 al meer dan zestig planeten ontdekt en PH3c is er één van.

PH3c en zijn familie
PH3c bevindt zich op ongeveer 2300 lichtjaar van de aarde. De planeet heeft een lage massa en lage dichtheid en een atmosfeer vol waterstof en helium. De planeet is niet alleen. Aan elke zijde van de planeet bevindt zich nog één planeet. De buitenste – PH3d – is ietsje groter en zwaarder dan Saturnus. De binnenste – PH3b – is waarschijnlijk rotsachtig, net als de aarde. “Het ontdekken van de middelste planeet was belangrijk voor het bevestigen van het bestaan van de anderen en het achterhalen van hun massa’s,” vertelt Schmitt.

Een ander opmerkelijk feitje dat de onderzoekers tijdens hun studie onder ogen kregen, is de omlooptijd van de twee ‘broers’ van PH3b. Het jaar op de buitenste planeet duurt 1,91 keer langer dan het jaar op de middelste planeet. En het jaar op de middelste planeet duurt 1,91 keer langer dan dat van de binnenste planeet. “We weten niet zeker of dit toeval is of dat dit ons iets vertelt over hoe de planeten tot standkwamen.”