ster

Astronomen hebben ontdekt dat Tau Ceti – de dichtstbijzijnde op de zon lijkende ster – zeker vijf planeten om zich heen heeft, waarvan eentje zich in de bewoonbare zone bevindt.

Tau Ceti bevindt zich op zo’n twaalf lichtjaar van de aarde en is met het blote oog vanaf de aarde zichtbaar. Het is de dichtstbijzijnde enkele ster die dezelfde spectrale classificatie heeft als onze zon. Dat betekent dat de kleur en het spectrum van het licht dat Tau Ceti uitstraalt, sterk overeenkomt met het licht dat onze zon afgeeft.

Observaties
Een internationaal team van astronomen combineerde meer dan 6000 observaties van drie verschillende instrumenten om een beter beeld van Tau Ceti en de omgeving van de ster te krijgen. De onderzoekers gingen op zoek naar signalen die erop wijzen dat er planeten rondom de ster draaien. Hiervoor gebruikten ze een methode waarmee ze zelfs hele kleine signalen konden opmerken en zich dus nauwkeuriger dan ooit een beeld van Tau Ceti en de omgeving konen vormen.

Een artistieke impressie van Tau Ceti en de planeten. Afbeelding: J. Pinfield voor het RoPACS network, University of Hertfordshire, 2012.

Een artistieke impressie van Tau Ceti en de planeten. Afbeelding: J. Pinfield for the RoPACS network at the University of Hertfordshire, 2012.

Vijf planeten
Uit het onderzoek blijkt dat de ster vijf planeten telt die een tussen de twee en zes keer grotere massa dan de aarde hebben. Daarmee heeft het planetaire systeem een zeer lage massa: nog nooit werd een planetair systeem met zo’n beperkte massa ontdekt.

Bewoonbare zone
Eén van de ontdekte planeten bevindt zich in de bewoonbare zone. Dat betekent dat deze op precies de juiste afstand van de ster staat om vloeibaar water te bevatten: niet te dichtbij, zodat het water verdampt, maar ook niet te ver weg, zodat het water bevriest. De planeet heeft een massa die ongeveer vijf keer groter is dan die van onze aarde en gaat de boeken in als de kleinste planeet die ooit in een bewoonbare zone om een zonachtige ster is aangetroffen.

Vreemd
De laatste tijd worden er regelmatig nieuwe planeten ontdekt. Wetenschappers gaan er dan ook van uit dat bijna elke ster planeten om zich heen heeft. Dit onderzoek onderschrijft dat. “We beginnen nu te begrijpen dat de natuur een voorkeur heeft voor systemen met meerdere planeten die binnen 100 dagen om een ster draaien,” vertelt onderzoeker Steve Vogt van de University of California Santa Cruz. “Dat is heel anders dan ons zonnestelsel, waarin we binnen de baan van Mercurius niets aantreffen. Dus ons zonnestelsel is in een bepaald opzicht een beetje vreemd en niet het meest typische systeem dat de natuur aflevert.”

Leven

Zou er op deze ene planeet dan leven zijn? Het lijkt op dit moment niet heel waarschijnlijk. Tau Ceti wordt omringd door ongeveer tien keer meer asteroïden en kometen van ons zonnestelsel en op de planeten slaan dan ook waarschijnlijk regelmatig grote objecten in.

De ontdekking dat Tau Ceti meerdere planeten om zich heen heeft, biedt grote mogelijkheden voor de toekomst. “Tau Ceti is één van de dichtstbijzijnde kosmische buren en zo helder dat we de atmosferen van deze planeten in de niet al te verre toekomst wellicht kunnen bestuderen,” vertelt onderzoeker James Jenkins. Ook geeft het onderzoek ons een beter beeld van hoe ‘gewoon’ planetaire systemen zijn. “Planetaire systemen rondom sterren die dicht bij onze zon staan, wijzen erop dat deze systemen veelvuldig in onze Melkweg voorkomen.”