Als recente vermoedens kloppen en ons zonnestelsel werkelijk een negende planeet telt, kan deze planeet wanneer de zon sterft wel eens een probleem gaan vormen voor één van onze gasreuzen.

Over ongeveer zeven miljard jaar zal onze zon sterven. Daarbij zal de ster ongeveer de helft van zijn massa wegblazen en opzwellen om vervolgens geleidelijk aan te veranderen in een witte dwerg. Wanneer onze zon opzwelt, zullen de planeten die nu het dichtst bij de zon staan – waaronder de aarde – door de ster verzwolgen worden. De gasreuzen – die op veel grotere afstand staan – leken veilig: zij worden door het materiaal dat de zon wegblaast, weggeduwd, zodat ze het geheel vanaf een veilige afstand kunnen aanschouwen. Tenminste: dat dachten we.

In januari van dit jaar kondigden wetenschappers aan dat er sterke – indirecte – aanwijzingen zijn dat ons zonnestelsel een nog onontdekte planeet bezit. De planeet zou tien keer groter zijn dan de aarde en op zeer grote afstand van de zon staan. Hoewel de jacht op ‘planeet X’ geopend is, is het bestaan ervan nog altijd niet bewezen. Maar onderzoekers hebben goede hoop dat ze de planeet binnen vijf jaar gaan vinden.

Planeet X
Want onderzoeker Dimitri Veras van de universiteit van Warwick stelt nu dat het lot van zeker één van de gasreuzen er waarschijnlijk anders uitziet. En dat komt allemaal door die verrekte planeet X (zie kader). Als deze planeet werkelijk bestaat, kan deze op het moment dat de zon sterft een grote bedreiging gaan vormen voor één van de vier gasreuzen.

Eruit!
Volgens Veras is het mogelijk dat planeet X niet op dezelfde manier als de gasreuzen door het materiaal dat de zon uitstoot, wordt weggeduwd. Sterker nog: de planeet kan wel eens naar de zon toe gaan vallen en daarbij een fatale invloed uitoefenen op één van de gasreuzen. Waarschijnlijk Neptunus of Uranus. Als dat gebeurt, zal de gasreus in kwestie door planeet X waarschijnlijk voorgoed uit het zonnestelsel worden geschopt.

Massa en locatie
En dat zou betekenen dat ons zonnestelsel een nog gewelddadigere toekomst staat te wachten dan gedacht. Maar hoe groot is nu de kans dat dit werkelijk gaat gebeuren? Het is onder meer afhankelijk van de nu nog onbekende massa van planeet X. Hoe groter de massa en hoe groter de afstand tussen planeet X en de zon, hoe groter de kans dat één van de gasreuzen uit het zonnestelsel wordt gezet.

Het onderzoek van Veras kan niet alleen meer inzicht geven in de toekomst van ons zonnestelsel, maar ook in het verleden van andere stelsels. Zo wijst Veras erop dat er opvallend veel witte dwergen zijn die gesteente bevatten. Mogelijk bezaten die stelsels ooit ook een planeet X die er tegen het einde van het leven van zijn ster een zooitje van heeft gemaakt en getuigt het gesteente (puin) daar nu nog van.