ACHTERGROND  Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus: allemaal planeten die wel eens muziek hebben gemaakt. Maar hoe? Het heelal is leeg en dus is het onmogelijk om trillingen van deze hemellichamen op te vangen. Scientias.nl legt u uit hoe planeten muziek kunnen maken en laat u enkele composities horen.

Geluid ontstaat door kleine veranderingen in de luchtdruk. Geluid kan zich in principe door ieder medium verplaatsen. Door lucht, maar ook bijvoorbeeld door water en staal. De geluidssnelheid hangt af van de vastheid, temperatuur en samenstelling van de stof. Op aarde beweegt geluid met een snelheid van 343 meter per seconde, maar in vloeistoffen en vaste stoffen is dat vaak hoger.

Planeten maken waarschijnlijk wel geluid als u op een planeet met een atmosfeer staat. Venus heeft bijvoorbeeld een hele dichte atmosfeer. Wanneer u op het oppervlak van Venus staat, hoort u vast en zeker de lava borrelen en vulkanen brullen. Op Mercurius zult u niets horen: daar is geen atmosfeer. Mars heeft een hele ijle atmosfeer en u daar zult u dus hard moeten schreeuwen, wilt u zichzelf horen. Op gasplaneten als Jupiter en Saturnus zult u vast en zeker iets horen, alleen is er geen vaste ondergrond waar u kunt staan. Ja, diep in de planeet, maar dan bent u al geplet door de hoge druk van de atmosfeer.

Hoe zijn planeten dan te horen? Wel, planeten produceren elektromagnetische straling. Elektromagnetische straling heeft geen moleculen nodig om doorheen te reizen. Zo is het mogelijk dat astronauten in de ruimte radiocontact kunnen onderhouden met de aarde. Ook licht is elektromagnetische straling: daarom kunnen we gewoon planeten zien. Elektromagnetische straling kan door een ruimtesonde omgezet worden naar geluid. Het resulterende deuntje kan erg vreemd in de oren klinken: naargeestig, buitenaards en vreemd.

Hieronder enkele geluidsfragmenten van planeten. Zo klinkt de elektromagnetische straling die door de planeten wordt geproduceerd.

Jupiter

Saturnus

Ringen van Uranus

Neptunus

Waar we echt benieuwd naar zijn is: hoe klinken planeten op hun oppervlak? Het is toch niet al te moeilijk om een microfoon aan te sluiten op een ruimtesonde, zoals de Huygenssonde (landde in 2005 op Titan). Laten we hopen dat wetenschappers ooit interesse hebben om het echte geluid van planeten op te nemen.