In de afgelegen wateren blijken honderden tonnen plastic afval te drijven. En het is praktisch onmogelijk om dat plastic op te ruimen.

Tot die conclusie komen onderzoekers in het blad Science Advances nadat ze vijf maanden onderzoek deden in de Noordelijke IJszee. In de zee bleek verrassend veel plastic afval te drijven. Met name een gebied ten noorden van de Groenlandzee en Barentszee bevat een hoge concentratie plastic. Het gaat naar schatting om zo’n 300 miljard stukjes plastic.

Europa en de VS
Hoe zijn die honderden tonnen plastic afval in dit afgelegen gebied beland? Ook dat hebben de onderzoekers uitgezocht. “Met gps-gegevens van meer dan 17.000 boeien zijn we erachter gekomen hoe het plastic in de Noordelijke IJszee terecht is gekomen,” vertelt onderzoeker Erik van Sebille, momenteel verbonden aan de Universiteit Utrecht. “Er blijkt een directe route te zijn van plastic uit Europa en de VS naar dit gebied.”

Golfstroom
Vanuit de Noord-Atlantische Oceaan wordt het plastic door de Golfstroom – een stroom van warm water die afkomstig is uit de Golf van Mexico en richting Noord-Europa en de oostkust van de VS stroomt – meegevoerd naar de Noordelijke IJszee. Wanneer dat warme water de Noordelijke IJszee bereikt, koelt het af en zakt dieper de oceaan in om vervolgens weer terug te keren richting het gebied nabij de evenaar. Het plastic dat dit warme water naar de Noordelijke IJszee meevoert, zakt niet mee naar beneden en blijft in de poolwateren hangen.

Afbeelding: Cózar et al., Science Advances.

Catastrofaal
En dat kan grote gevolgen hebben. Dieren kunnen sterven wanneer ze het plastic opeten of erin vast komen te zitten. “Het Arctische gebied is één van de meest ongerepte ecosystemen die er nog zijn,” vertelt Van Sebille. “Tegelijkertijd wordt dit gebied sterk bedreigd door klimaatverandering en het smelten van zee-ijs. Elke extra druk op de Arctische fauna, van plastic afval of andere vervuiling kan rampzalig zijn.”

Hier zie je een groot aantal fragmenten plastic dat in de Noordelijke IJszee is teruggevonden. Afbeelding: Andres Cozar.

Het is een probleem dat we ons allemaal zouden moeten aantrekken, vindt Van Sebille. “Het is ons plastic dat daar terechtkomt, dus het is onze verantwoordelijkheid om dit probleem op te lossen.” Maar dat is nog niet zo eenvoudig. Want de meeste stukjes plastic zijn piepklein (ongeveer net zo groot als een rijstkorrel) en daardoor is het lastig om ze bijeen te rapen. “Zodra plastic in zee terechtkomt, wordt het langzaam afgebroken tot kleine stukjes en mengt het zich met algen, wat het heel moeilijk maakt om het uit het water te filteren. We moeten er dus vooral voor zorgen dat er geen plastic in zee terechtkomt. Voorkomen is beter dan genezen.”