BIOLOGIE  Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ook bepaalde vissoorten beleefdheid en etiquette op prijs stellen. Zeker tijdens het eten. Vrouwelijke poetsvissen die zich niet gedragen, worden door de mannetjes gestraft. Zelfs als de mannetjes niet persoonlijk nadeel van het foute gedrag ondervinden.

De resultaten wijzen uit dat vissen blijkbaar – net als mensen – in staat zijn om als derde partij toch iemand te straffen. De onderzochte poetsvissen eten parasieten die ze van het lichaam van grotere vissen afhalen. De grotere vissen vinden het prima dat hun huid gereinigd wordt, maar zwemmen weg zodra een poetsvis van zijn slijmweefsel hapt. De poetsvis vindt het slijmweefsel echter veel lekkerder dan de parasieten. Toch zal hij zich er niet snel aan vergrijpen, omdat dan de hele maaltijd aan zijn neus voorbijgaat. Als meerdere poetsvissen een grote vis reinigen, zijn er wel exemplaren die op het idee komen om dan toch ook maar een hapje weefsel te nemen en zo de maaltijd van anderen te verpesten: een sterk staaltje wangedrag.

De onderzoekers hebben die situatie in het laboratorium nagebootst. De poetsvissen kregen vlokken en garnalen. Zolang ze vlokken aten, was er niets aan de hand. Maar als ze zich aan de garnalen vergrepen, werd het voedsel weggehaald. Zodra de maaltijd werd verwijderd, kwamen de mannetjes direct in actie. Ze begonnen de vrouwtjes te achtervolgen, net zolang totdat deze weg waren. Als het voedsel dan weer in het water werd gelaten, kwamen de vrouwtjes wel terug, maar aten ze veel minder snel van de garnalen. De resultaten verbaasden de onderzoekers. “Door de valsspelende vrouwtjes te straffen, komen de mannetjes niet op voor de slachtoffers, maar verzekeren ze zichzelf ervan dat ze een degelijke maaltijd krijgen,” legt Nichola Raihani uit. Dat de vissen dit niet alleen in het wild, maar ook in het laboratorium bleven doen, is verrassend. Het lijkt erop dat de etiquette ten allen tijde gehandhaafd wordt.