Meer dan 37.000 jaar voordat Vincent van Gogh zijn penseel ter hand nam, maakten mensen al uit puntjes opgebouwde afbeeldingen.

Onderzoekers ontdekten in een grot in Frankrijk zestien gegraveerde of anderszins aangepaste kalkstenen blokken. En op één van die blokken vonden de onderzoekers de afbeelding van een mammoet. En die mammoet was opgebouwd uit stippen. Het bewijst dat het pointillisme – een schildertechniek die meestal in verband gebracht wordt met negentiende eeuwse schilders zoals Vincent van Gogh – heel lang geleden al zeer regelmatig werd toegepast.

De uit puntjes opgebouwde afbeelding van een mammoet. Afbeelding: R. Bourrillon.

Pointillisme

Het pointillisme is een schildertechniek die aan het eind van de negentiende eeuw werd ontwikkeld en onder meer door Vincent van Gogh en Georges Seurat werd toegepast. Kunstenaars die deze techniek gebruiken, bouwen een afbeelding op uit kleine stipjes.

Aurignacien
De mammoet zou zo’n 38.000 jaar geleden zijn getekend. Wie de kunstenaar was, is onbekend, maar hij of zij moet behoord hebben tot de Aurignacien-cultuur. Dat is te lezen in het blad Quaternary International.

Abri Cellier
De onderzoekers ontdekten de afbeelding in de grot Abri Cellier. In deze grot werd in 1927 al uitgebreid onderzoek gedaan. Toch ontdekten de onderzoekers nog nieuwe afbeeldingen.

Eerdere vondsten
Nog niet zo lang geleden ontdekten onderzoekers in de grot Abri Blanchard – een grot dichtbij Abri Cellier – een uit puntjes opgebouwd oeros. Ook die afbeelding zou zo’n 38.000 jaar oud zijn. En een tijdje terug werd in een andere Franse grot ook al een uit puntjes opgebouwde afbeelding van een neushoorn ontdekt. Deze neushoorn onderscheidt zich echter van andere uit puntjes opgebouwde afbeeldingen, omdat de puntjes eerst op de palm van de hand werden getekend en vervolgens op de wand van de grot werden gedrukt.

De uit puntjes opgebouwde afbeelding van een oeros. Foto: C. Fritz.

En nu is dus een derde uit puntjes opgebouwde afbeelding teruggevonden. Alle bewijsstukken samen suggereren volgens de onderzoekers dat de Aurignacien-cultuur – de eerste moderne mensen-cultuur in Europa – een vorm van pointillisme omarmden.