De laatste stuiptrekking van een rode reus is adembenemend mooi.

ESO’s Very Large Telescope heeft weer een pareltje afgeleverd. Zo heeft de telescoop de zwakke gloed van de planetaire nevel ESO 577-24 gekiekt, die ongeveer op 1400 lichtjaar afstand staat. Op onderstaande foto zijn de laatste stuiptrekkingen van een stervende rode reus te zien, die langzaam maar zeker zijn dood tegemoet gaat. Uiteindelijk zal de gasnevel in zo’n 10.000 jaar volledig zijn uitgedoofd.

De prachtige gloed van de planetaire nevel ESO 577-24. Afbeelding: ESO

Gloeiend gas
Het nagloeiende overblijfsel van de rode reuzenster is in het midden van de foto te zien. Daarom heen hangt een schil van gloeiend, geïoniseerd gas. Naarmate deze planetaire nevel uitdijt en zwakker wordt, zal deze geleidelijk aan vervagen. Ook het gekrompen overblijfsel – dat nu slechts een kleine, intens hete dwergster is geworden – zal afkoelen en uitdoven.


Rode reuzen
Rode reuzen zijn sterren die alle waterstof in hun kern hebben gebruikt. Onder de greep van de zwaartekracht beginnen deze vervolgens samen te trekken. door het krimpen van de rode reus, komen er weer fusiereacties in de kern van de ster op gang. Deze zorgen er op hun beurt voor dat de buitenste lagen van de ster de ruimte in worden geblazen, in de vorm van een krachtige sterrenwind. Het gloeiende licht is te danken aan ultraviolette straling, die uitgezonden wordt door de stervende ster. Deze straling is intens genoeg om de afgestoten lagen te ioniseren en ervoor te zorgen dat ze licht gaan geven. Het resultaat is de prachtige planetaire nevel; ‘de laatste ademtocht’ van een oude ster, die het einde van zijn bestaan heeft bereikt.

Zon
Ook onze zon zal uiteindelijk tot een rode reus evolueren. Al zal de zon dan wel een respectabele leeftijd van 10 miljard jaar hebben bereikt. Geen reden om je trouwens druk over te maken; de zon is nu vijf miljard jaar oud en dus pas halverwege.

De schitterende nevel werd in de jaren vijftig van de vorige eeuw ontdekt. Vanwege de afstand van ongeveer 1400 lichtjaar is de gloed van ESO 577-24 alleen te zien met een grote en krachtige telescoop. En het is ESO’s Very Large Telescope gelukt om deze spookachtige nevel erg fraai op beeld te vereeuwigen.