De aarde wordt omringd door duizenden satellieten. Handig als u in een onbekende stad moet navigeren. Maar astronauten hebben er niets meer aan zodra ze boven de aardse atmosfeer belanden. Wetenschappers hebben daar iets op bedacht: een nieuw systeem dat uw positie aan de hand van de straling van sterren vaststelt. Handig als u bijvoorbeeld de weg naar Jupiter niet weet!

“Je zit in een ruimtevaartuig en je bent in staat om te navigeren zonder enige hulp van aarde,” vertelt onderzoeker Angelo Tartaglia. Het klinkt ideaal.

GPS
Het nieuwe systeem lijkt qua werking sterk op het oude vertrouwde GPS-systeem. Een GPS-ontvanger in een auto of telefoon krijgt radiosignalen van satellieten binnen. Deze satellieten geven de signalen gelijktijdig uit, maar staan allemaal op verschillende afstanden, dus de signalen bereiken de ontvanger niet tegelijk. Door het tijdsverschil tussen de ontvangen signalen te bepalen, kan de ontvanger zien hoe ver deze zich van een satelliet bevindt en uiteindelijk levert dat een exacte positie op.

Bijgesteld
Een nadeel van dit systeem is dat de satellieten voortdurend moeten worden bijgesteld. Door hun hoge snelheid tikken de klokken aan boord van de satellieten namelijk langzamer. Al na twee minuten loopt de satelliet daardoor achter.

Pulsar
Het voorgestelde systeem van Tartaglia en zijn collega’s werkt ongeveer hetzelfde als het GPS-systeem, maar heeft geen last van het laatstgenoemde mankement. De regelmatige straling van een pulsar (een snel ronddraaiende neutronenster) kan net als de signalen van de satellieten gebruikt worden om de positie te bepalen.

WIST U DAT…

…onderzoekers onlangs de zwaarste neutronensterooit hebben gevonden?

Kunstmatig
Er is wel een kleine ‘maar’: pulsars zijn vrij zwak. Om ze te kunnen detecteren, zou een ruimtevaartuig een heel sterke telescoop mee moeten nemen en dat is natuurlijk niet wenselijk. Dus stellen de onderzoekers voor om bijvoorbeeld op Mars, de maan of asteroïden kunstmatige stralingsbronnen te maken.

Het pulsar-systeem is niet zo precies als de moderne GPS-systemen, maar desalniettemin de moeite waard om te overwegen. Niet alleen voor ruimtevaartuigen, maar ook voor het geval de satellieten eens uitvallen en we zelfs in de stad die we zo goed dachten te kennen onze eigen positie niet meer kunnen achterhalen.