gammaflits

Astronomen zagen op 27 april een ongelooflijk heldere gammastralinguitbarsting in een ver sterrenstelsel. Waarschijnlijk is de gammaflits ontstaan doordat een massieve ster geen waterstof meer kon verbranden, waarna de ster in elkaar klapte en transformeerde in een zwart gat. De materie rondom de ster werd door het zwarte gat in twee bundels (jets) weggeschoten met bijna de snelheid van het licht. Eén van die bundels namen astronomen op 27 april waar.

De gammafits GRB 130427A werd al snel opgepikt door de Fermi en Swift-telescopen. Ook aardse observatoria richtten hun kijkers op de gammastralinguitbarsting in het sterrenbeeld Leeuw. Eén gammaflits had een energie van 94 miljard elektronvolt. Fotonen van zichtbaar licht hebben een energie van enkele elektronvolts, dus één foton van GRB 130427A was ongeveer 35 miljard keer energieker dan de energie van zichtbaar licht.

De uitbarsting was bijna een hele dag goed zichtbaar. “We hebben lang gewacht op een gammastralinguitbarsting die zo helder is als deze”, vertelt Julie McEnery, projectwetenschapper bij NASA’s Goddard Space Flight Center. “De uitbarsting duurde zó lang, dat veel telescopen konden meekijken.”

De animatie rechts toont GRB 130427A drie minuten voor de uitbarsting tot 14 uur daarna. Deze reeks foto’s is gemaakt door de Fermi-telescoop. Na een piek van één seconde zwakte de flits 15 seconden af, om daarna in enkele minuten tijd weer erg helder te worden. Uiteindelijk bleef de gammaflits bijna een halve dag zichtbaar.

Sinds de ontdekking van de eerste gammastralinguitbarsting in 1967 Ondertussen zijn er al meer dan 6.000 gammastralinguitbarstingen ontdekt. Veel flitsen zijn ontdekt door de Swift-telescoop.