In Romeinse mozaïeken bevinden zich soms Griekse goden of helden. Nieuw onderzoek wijst er nu op dat de Romeinen dat heel bewust deden: de elite gebruikte de Griekse goden en helden als symbolen van universele waarden waar zijzelf en Rome graag met geassocieerd wilden worden.

Eén van de Griekse helden die regelmatig in Romeinse taferelen opduikt, is bijvoorbeeld Achilles (u ziet hem op de afbeelding hierboven). En ook goden als Afrodite en Dionysius leenden de Romeinen graag. Net als afbeeldingen van de strijd tussen de Amazonen (mythische legers die geheel uit vrouwen bestonden) en de Centauren (een wild beest dat half mens, half paard is) gebruikten de Romeinen graag.

Maar waarom? Wetenschappers van de Universidad Carlos III de Madrid hebben daar een verklaring voor gevonden. Achilles is een held die bereid is zijn leven te geven voor zijn land. Een prachtig symbool om te communiceren welke hoever men bereid moet zijn te gaan om het beschaafde Romeinse rijk te beschermen. En ook de hoofdrolspelers in oorlogen werden als rolmodellen ingezet. Ze werden symbolen van beschaving die vochten tegen de barbaren en..wonnen. “De herinnering aan een legendarische oorlog en een mythologische held zou na verloop van tijd, zelfs nu nog, een fenomeen worden dat de grootste invloed heeft op mensen: dat leidde ertoe dat wij de mythes analyseren als verhalen van de strijd tussen de beschaving en barbaren,” vertelt onderzoeker Luz Neira.

Dat de beschaving heel belangrijk was voor Romeinen was al uit eerder onderzoek gebleken. In geschreven bronnen en afbeeldingen die op publieke plaatsen werden teruggevonden, wordt de beschaving vaak gepromoot. Maar nu blijken ook mozaïeken in private ruimtes die symboliek te bevatten. Dat de elite hier ruimte in het eigen huis voor vrij maakte, is niet zo vreemd, benadrukt Neira. De elite was betrokken bij het regeren van Rome en wist als geen ander waar Rome en zijzelf graag voor wilden staan. Vandaar dat ze de ruimte die hun eigen huizen en villa’s boden graag benutten om zichzelf en Rome te identificeren met helden die streden voor de beschaving en tegen het barbaarse. “Zij deden dat door hergebruikte mythes af te beelden die waarden opriepen die Rome idealiter graag zou vertegenwoordigen.”