De Siciliaanse vulkaan is bezig met een tomeloze groeispurt en is nu maar liefst 3.357 meter hoog.

De Etna is een vulkaan gelegen aan de oostkant van het Italiaanse eiland Sicilië. De berg is, op Stromboli na, de actiefste vulkaan van Europa en zelfs één van de actiefste van de wereld. Met name de laatste maanden laat de Etna dat met een boel gerommel goed merken. En dat heeft nu een geleid tot een opvallende transformatie van het silhouet van de vulkaan.

Nieuwe piek
Door maar liefst vijftig uitbarstinkjes sinds afgelopen februari – waarbij je overigens niet gelijk moet denken aan allesverwoestende erupties – is de Etna gestaag gegroeid. Dat komt door aanzienlijke hoeveelheden pyroclastisch materiaal en lavalagen die zich hebben opgestapeld. Nu komen onderzoekers met opvallend nieuws. De Etna blijkt namelijk een nieuwe piek te hebben bereikt. Na een tomeloze groeispurt is ie nu maar liefst 3.357 meter hoog.

Vorig record
Hiermee is de Etna maar liefst zeven meter hoger dan het vorige record, dat in 1980 werd gevestigd. De noordoostelijke krater – die sindsdien als de top van de Etna werd aangemerkt – bereikte toen een hoogte van 3.350 meter. In de loop van de jaren stortte echter delen van de randen in, waardoor de vulkaan in de zomer 2018 gekrompen was tot ‘een schamele’ 3.326. Maar in de afgelopen maanden is de vulkaan aan de zuidoostelijke zijde naar een nieuwe recordhoogte gegroeid. Het betekent dat de zuidoostelijke krater (de jongste en meest actieve van de vier) nu veel hoger is dan zijn voormalige ‘grote broer’ (de noordoost-krater) die 40 jaar lang de onbetwiste piek van de Etna is geweest.

Model
De onderzoekers kwamen tot deze ontdekking met behulp van scherpe beelden van de Pléiades-satelliet. Deze voltooit elke 26 dagen een rondje rond de aarde. Het was echter nog niet zo gemakkelijk om het dik pak wolken en de gaspluimen die door de kraters worden uitgestoten, uit de beelden te filteren. Uiteindelijk slaagden de onderzoekers erin om een digitaal model van het terrein te vervaardigen, waarop de nieuwe piek van de Etna zichtbaar werd.

Beelden van de Pléiades-satelliet verkregen op 13 juli 2021 (a) en 25 juli 2021 (b). Onderaan een digitaal model van het oppervlak van de Etna-vulkaan (c). Afbeelding: INGV

Dat de Etna niet stilzit, liet ie trouwens ook al enkele jaren geleden zien. Toen ontdekten onderzoekers dat de vulkaan – ja heus – aan de wandel is. De beweging ontstaat doordat de vulkaan op ‘zwakke en buigzame’ sedimenten rust. Die sedimenten lopen iets af richting het oostzuidoosten. Al met al verplaatst de vulkaan zich gemiddeld met zo’n 14 millimeter per jaar.

De onderzoekers zullen de vulkaan nauwlettend in de gaten blijven houden. Want hoewel de Etna heel wisselend is in zijn uitbarstingen, lijken deze sinds 2011 toe te nemen. In 2018 volgde er op een uitbarsting een intense aardbeving met een kracht van 4,8 op de schaal van Richter. Er werden in totaal zo’n duizend aardschokken geteld van uiteenlopende zwaarte. Vooral in de plaats Zafferana Etnea werden veel gebouwen beschadigd, waaronder een 17e eeuwse kerk. 28 mensen raakten gewond en 400 mensen raakten hun huis kwijt. Tot op heden leverden de uitbarstingen van dit jaar alleen nog spectaculaire beelden op.