Na iets meer dan tien jaar onderweg te zijn geweest en meer dan zes miljard kilometer te hebben afgelegd is ruimtesonde Rosetta vandaag eindelijk op de plek van bestemming aangekomen. Hallo, komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko!

Om 11.43 uur laat ESA via het twitterkanaal van de Rosetta-missie weten dat de ruimtesonde heelhuids bij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko is gearriveerd: “Hallo, komeet!” De melding dat Rosetta is gearriveerd gaat gepaard met deze prachtige foto van de komeet.

komeet33

Geschiedenis schrijven
Rosetta is het eerste ruimtevaartuig in de geschiedenis dat zich bij een komeet voegt. De twee bevinden zich momenteel op zo’n 405 miljoen kilometer van de aarde en haasten zich met zo’n 55.000 kilometer per uur richting het hart van ons zonnestelsel.

Nog dichterbij
De afstand tussen Rosetta en de komeet bedraagt momenteel zo’n 100 kilometer. De komende tijd zal die afstand nog kleiner worden. ESA wil de sonde in ieder geval tot zo’n dertig kilometer afstand van het oppervlak van de komeet laten zakken. En die afstand – afhankelijk van de activiteit van de komeet – wellicht nog verder verkleinen.

Zwaartekrachtsslinger
Bij een zwaartekrachtsslinger wordt het zwaartekrachtsveld van een planeet – in het geval van Rosetta dus Mars en de aarde – gebruikt om de richting en snelheid van een ruimtesonde te veranderen. Verre ruimtemissies kunnen – met de huidige stand van zaken – niet zonder dergelijke zwaartekrachtsslingers. Zo kreeg ruimtesonde Juno (onderweg naar Jupiter) onlangs bijvoorbeeld ook nog een slinger van de aarde.

Lange reis
Nu Rosetta bij de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko is aangekomen, is er een einde gekomen aan een héél lange reis die al in maart 2004 begon. Toen werd Rosetta met behulp van een Ariane-5-raket gelanceerd. Vanaf dat moment telde maar één ding: snelheid maken! Om dat te doen, cirkelde Rosetta enige tijd door ons zonnestelsel. Eerst bewoog de sonde van onze aarde vandaan, maar in maart 2005 scheerde deze weer even langs onze planeet om een zwaartekrachtsslinger (zie kader) te krijgen. Vervolgens scheerde de komeet langs Mars voor nog zo’n slinger en keerde in november 2007 en november 2009 nog eens terug naar de aarde voor nog twee van die zwaartekrachtsslingers. In mei 2011 bracht ESA de ruimtesonde in een winterslaap om brandstof en energie te besparen. Die winterslaap duurde maar liefst 31 maanden! Eind januari 2014 werd de ruimtesonde weer wakker gemaakt en kon deze zich op gaan maken voor de ontmoeting met komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko.

Het echte avontuur
De reis naar komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko mag er nu opzitten, het echte avontuur moet nog gaan beginnen! Rosetta zal de komeet vergezellen tijdens een deel van zijn reis. De komeet cirkelt – met een snelheid van zo’n 55.000 kilometer per uur – rond de zon. Het baantje dat de komeet trekt, is ovaalvormig. Dat betekent dat de afstand tussen de komeet en de zon sterk varieert. Rosetta volgt de komeet op een moment waarop de afstand tussen de komeet en de zon kleiner wordt. Dat betekent dat de komeet actiever zal worden: de komeet warmt op en gaat gas en stof verliezen. Rosetta zal de transformatie van de komeet op de voet volgen en krijgt daarbij hulp van lander Philae. Deze lander zal zich in november van dit jaar op het oppervlak van de komeet verankeren en moet minimaal één week onderzoek gaan doen naar onder meer de samenstelling van de komeet (de lander gaat onder meer in de komeet boren). Stiekem wordt er echter gehoopt dat de lander enkele maanden actief kan blijven.

Afbeelding: ESA / ATG medialab.

Afbeelding: ESA / ATG medialab.

Het einde
In augustus 2015 zijn Rosetta en de komeet het dichtst bij de zon in de buurt. Daarna begint de afstand tussen de zon en de komeet weer toe te nemen. De missie van Rosetta zit er dan grotendeels op. Naar verwachting komt die missie in december van datzelfde jaar ten einde. Er is echter een kleine mogelijkheid dat de missie nog verlengd wordt. Dat is onder meer afhankelijk van de hoeveelheid brandstof die tegen die tijd nog over is.

Na afloop van Rosetta’s grote avontuur hebben we hopelijk een schat aan informatie verzameld over kometen. En dat is niet alleen interessant voor wetenschappers die zich met deze ijzige hemelobjecten bezighouden. Kometen zijn stukken puin: restjes van de totstandkoming van ons zonnestelsel die mogelijk water en andere cruciale elementen voor het leven zoals wij dat kennen op de aarde brachten. Rosetta’s onderzoek is dan eigenlijk ook geen studie naar een komeet, maar een studie naar de oorsprong van het leven.

Volg al het nieuws over Rosetta
Mis helemaal niets en volg het Rosetta-nieuws op Scientias.nl. Er is een speciale themapagina met een verzameling van al het Rosetta-nieuws!