De Rosetta-ruimtesonde was begin dit jaar getuige van een grote uitbarsting op komeet 67P. Op dat moment hielden negen instrumenten de komeet in de gaten, waardoor wetenschappers interessante data hebben om te analyseren.

“Vaak gebeuren dit soort uitbarstingen op onverwachte momenten, dus het is een geluk dat we deze grote uitbarsting op 19 februari hebben vastgelegd”, zegt projectwetenschapper Matt Taylor van de Europese ruimtevaartorganisatie.

Tijdens de uitbarsting was de Rosetta-ruimtesonde 35 kilometer verwijderd van de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. De gegevens werden een paar dagen na de uitbarsting naar de aarde gestuurd, maar zijn nu uitvoerig beschreven in een paper van wetenschapper Eberhard Grün van het Max-Planck-Instituut voor Nucleaire Fysica.

Om 9:40 uur GMT werd de coma van de komeet plotseling helder. De uren daarna registreerden de instrumenten interessante data. Zo steeg de temperatuur van het gas rondom de komeet met 30 graden Celsius. Daarnaast werd er zes keer zoveel ultraviolette straling van de zon gereflecteerd.

Rosetta’s GAIDA-instrument (Grain Impact Analyser & Dust Accumulator) meet het aantal stofdeeltjes dat afkomstig is van de komeet. Normaal vangt dit instrument drie tot tien deeltjes per dag. In de uren na de uitbarsting op 19 februari waren dit er aanzienlijk meer. Het GAIDA-instrument ving van 11:15 uur GMT tot 14:15 uur GMT bijna 200 deeltjes.

Door alle gegevens te analyseren hebben wetenschappers de bron van de uitbarsting gevonden. Het gaat om een steile klif in de Atum-regio. Dit gebied kwam net uit de schaduw, waardoor de klif snel opwarmde. Mogelijk veroorzaakte deze verandering in temperatuur een landverschuiving, waardoor vers waterijs kwam bloot te liggen. Dit ijs veranderde direct in gas en nam het omliggende stof mee, waardoor er een flinke stofwolk ontstond.

Hier vond de uitbarsting plaats.

Hier vond de uitbarsting plaats.

“Het is fantastisch om te zien dat de verschillende teams van diverse instrumenten zo goed samenwerken”, zegt Taylor. “Hierdoor leren we meer hoe uitbarstingen op kometen ontstaan.”

Volgende maand is het over en uit voor Rosetta. Op 30 september beëindigt de ruimtesonde haar prachtige missie door gecontroleerd af te dalen naar het oppervlak van komeet 67P. Na de zachte crashlanding zal er waarschijnlijk geen communicatie meer mogelijk zijn met de ruimtesonde.