rosetta

Komeet 67P raakt stof kwijt en Rosetta zit er met de neus bovenop. Uit een eerste analyse van het stof blijkt onder meer dat kometen zoals 67P/C-G de bronnen van interplanetair stof – dat dagelijks op aarde landt – zijn.

Rosetta arriveerde in augustus vorig jaar bij komeet 67P/C-G en begon direct met het bestuderen van het stoffige oppervlak van de komeet. De ruimtesonde gebruikt daarvoor onder meer het instrument COSIMA (Cometary Secondary Ion Mass Analyser) dat stofdeeltjes verzamelt, fotografeert en de samenstelling ervan kan achterhalen. Wetenschappers presenteren nu de eerste resultaten die dat onderzoek in de periode tussen augustus en oktober heeft opgeleverd.

Samenstelling
Uit het onderzoek blijkt onder meer dat veel grote stofdeeltjes uit elkaar vielen wanneer COSIMA ze verzamelde. Ook al kwamen ze met relatief lage snelheden (1 tot 10 meter per seconde) binnen. De stofdeeltjes – die oorspronkelijk een doorsnede van zo’n 0,05 millimeter hadden – vielen of spatten uiteen zodra COSIMA ze opving. En dat alleen kan ons al veel meer vertellen over de samenstelling van de stofdeeltjes. Het feit dat ze zo makkelijk uit elkaar vallen, suggereert dat de individuele deeltjes waar het stof uit bestaat niet goed samengebonden zijn. Bovendien bewijst het dat het stof geen ijs bevat, want dan zou dat ijs kort nadat het stof in COSIMA was beland zijn gesmolten, waardoor als het ware leegtes in het stof ontstaan.

Stofdeeltjes die COSIMA verzameld heeft. Afbeelding: ESA / Rosetta / MPS for COSIMA Team MPS / CSNSM / UNIBW / TUORLA / IWF / IAS / ESA / BUW / MPE / LPC2E / LCM / FMI / UTU / LISA / UOFC / vH&S.

Stofdeeltjes die COSIMA verzameld heeft. Afbeelding: ESA / Rosetta / MPS for COSIMA Team MPS / CSNSM / UNIBW / TUORLA / IWF / IAS / ESA / BUW / MPE / LPC2E / LCM / FMI / UTU / LISA / UOFC / vH&S.

Natrium
Uit het onderzoek van COSIMA blijkt bovendien dat de stofdeeltjes rijk zijn aan natrium. Dat hebben ze gemeen met de interplanetaire stofdeeltjes die dagelijks in grote hoeveelheden onder meer op de aarde neerdalen. “We hebben ontdekt dat de stofdeeltjes die als eerste los worden gelaten wanneer de komeet actief wordt, ‘pluizig’ zijn,” stelt onderzoeker Rita Schulz. “Ze bevatten geen ijs, maar wel veel natrium. We hebben het moedermateriaal van interplanetaire stofdeeltjes gevonden.”

“We hebben het moedermateriaal van interplanetaire stofdeeltjes gevonden”

Na perihelium
De onderzoekers denken nu ook meer te kunnen vertellen over wanneer de komeet deze stofjas verzamelde. Ze denken dat de stofdeeltjes op het oppervlak van de komeet terecht kwamen kort na perihelium: het moment waarop de komeet zich het dichtst bij de zon in de buurt vond. De gasstroom afkomstig van het oppervlak van de komeet was verdwenen en dus niet langer in staat om stof van het oppervlak weg te nemen. Terwijl de afstand tussen de komeet en de zon groter werd, ontstond een steeds dikkere stofjas die de komeet nu de afstand tussen de komeet en de zon weer kleiner wordt, kwijt raakt.

Momenteel haast komeet 67P/C-G zich richting de zon. En Rosetta gaat mee. In augustus zal de afstand tussen de zon en de komeet het kleinst zijn (186 miljoen kilometer). Uiteindelijk zal de komeet daarbij zo actief worden dat deze zijn gehele stofjas afschudt en we tegen ander materiaal aan gaan kijken. “Een groot deel van de stofjas van de komeet zou nu al verloren moeten zijn gegaan en we zullen snel gaan kijken naar deeltjes met heel andere kenmerken,” voorspelt Schulz.