ruiken

Als u samen met een vriend aan een roos ruikt, ruikt u dan precies hetzelfde als uw vriend? Zeker niet, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Met bijna een miljoen variaties in 400 geurreceptoren neemt iedereen een gegeven geur weer anders waar.

“Er zijn veel gevallen waarin jij zegt dat je iets lekker vindt ruiken en andere mensen het daar niet mee eens zijn,” vertelt onderzoeker Hiroaki Matsunami. “Dat is heel normaal.” Maar wat Matsunami en zijn onderzoeksteam nu ontdekt hebben, is dat er niet twee mensen op de aardbodem rondlopen die exact hetzelfde ruiken. “We ontdekten dat individuen op het niveau van receptoren heel anders kunnen zijn. Dat betekent dat wanneer we iets ruiken, de receptoren die geactiveerd worden van persoon tot persoon heel anders kunnen zijn en dat is afhankelijk van het genoom.”

“We ontdekten dat individuen op het niveau van receptoren heel anders kunnen zijn”

Genen
In onze neus zitten receptoren. Een bepaalde geur activeert een verzameling receptoren en creëert een specifiek signaal dat het brein meer vertelt over de geur. Er zijn zo’n 400 genen die coderen voor de receptoren in de neus. Maar die vierhonderd genen zijn niet bij iedereen hetzelfde: ze kennen meer dan 900.000 variaties. En het kleinste genetische verschil – bijvoorbeeld één aminozuur op één gen – kan bepalen of u iets lekker vindt ruiken. Stel dat uw vriend op datzelfde gen net een ander aminozuur heeft, dan kan dat betekenen dat hij diezelfde geur heel vies vindt.

Receptoren
Dat genen coderen voor geurreceptoren is al een tijdje bekend. Wat we voorheen niet precies wisten is hoe die geurreceptoren geactiveerd worden. Matsunami en zijn team brengen daar met dit onderzoek dus verandering in. Ze verzamelden twintig mensen en kloonden voor elk individu 500 receptoren. Door elke receptor bloot te stellen aan geuren, konden de onderzoekers 27 receptoren identificeren die significant reageerden op minstens één geur. Daarmee wordt het aantal receptoren dat geactiveerd wordt door geuren en dat ons bekend is, verdubbeld.

Het onderzoek is met name interessant voor bijvoorbeeld producenten van parfums. “Deze producenten willen allemaal een rationale manier bedenken om nieuwe stofjes te ontwikkelen en op dit moment is daar geen wetenschappelijke grondslag voor.” Om die grondslag wel te ontwikkelen, moeten onderzoekers weten welke receptoren door bepaalde stofjes geactiveerd worden en welke consequenties die activering voor onze gevoelens en waarnemingen heeft.