Nieuwe radarbeelden van Saturnus’ grootste maan – Titan – laten koude, buitenaardse landschappen zien met duintjes en bergen.

Titan wordt omringd door een dikke atmosfeer die het oppervlak aan het zicht onttrekt. Maar het radarinstrument aan boord van ruimtesonde Cassini kan dwars door die dikke atmosfeer heen ‘kijken’ en dus onthullen wat Titan te verbergen heeft.

Duinen
Recent liet Cassini dat radarinstrument weer op Titan los en het levert fraaie beelden op. Zo zien we op de beelden honderden zandduintjes. Ze vormen zwarte lijntjes op het oppervlak van Titan. Voor astronomen zijn deze duintjes heel interessant, omdat ze bijvoorbeeld meer kunnen vertellen over de wind op Titan. “Duinen zijn dynamische kenmerken,” stelt onderzoeker Jani Radebaugh. “Ze worden afgebogen door obstakels op hun pad, wat vaak leidt tot prachtige golvende patronen.”

Xanadu annex
Ook heeft Cassini voor het eerst met behulp van het radarinstrument beelden afgeleverd van een gebied dat onderzoekers ‘Xanadu annex’ noemen. Het bergachtige Xanadu werd in 1994 door Hubble voor het eerst in beeld gebracht, maar deze ruimtetelescoop zag Xanadu annex over het hoofd. Latere metingen van Cassini suggereerden dat dit nabijgelegen gebied sterk leek op Xanadu. De beelden van Cassini onderschrijven dat. Xanadu annex is net als Xanadu bergachtig. “Deze ‘annex’ lijkt heel sterk op Xanadu wanneer we het gebied met radar bekijken,” vertelt onderzoeker Mike Janssen. “Maar er lijkt iets anders te zijn aan het oppervlak waardoor we die overeenkomsten niet zien wanneer we het gebied op andere golflengtes – bijvoorbeeld met Hubble – observeren. Dat is een interessant raadsel.”

Honderden duintjes op Titan. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / ASI / Université Paris-Diderot.

Honderden duintjes op Titan. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / ASI / Université Paris-Diderot.

Mysterie
Xanadu – en nu dus ook Xanadu annex – vormen sowieso een mysterie. Er zijn al eerder bergachtige gebieden op Titan aangetroffen, maar ze zijn eigenlijk altijd vrij klein en liggen vrij geïsoleerd. Xanadu bedekt echter een groot gebied.

Xanadu annex. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / ASI / Université Paris-Diderot.

Xanadu annex. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / ASI / Université Paris-Diderot.

Cassini verzamelde de radargegevens eind juli tijdens een scheervlucht langs Titan. De ruimtesonde naderde maan toen tot een afstand van zo’n 976 kilometer. Het was de laatste keer dat Cassini het zuidelijke deel van Titan met behulp van het radarinstrument bestudeerde. Er volgen nog vier scheervluchten langs de grote maan, maar die zullen gericht zijn op de meren en zeeën op de noordpool van Titan. In april 2017 begint Cassini aan zijn ‘grande finale’. De sonde zal dan tussen Saturnus en zijn ringen duiken. Later dat jaar zal de missie met een duik in de atmosfeer van Saturnus ten einde komen.