Een deel van het verzamelde materiaal lekt zorgelijk genoeg de ruimte in.

Vorige week reisde de Amerikaanse ruimtesonde OSIRIS-REx af naar het oppervlak van planetoïde Bennu. Het doel was om wat bodemmateriaal van de verre planetoïde te verzamelen, zodat dit, als het eenmaal weer terug op aarde is, grondig onderzocht kan worden. Hoewel al gauw duidelijk werd dat de missie goed was verlopen, bleef het nog even spannend of er wel voldoende materiaal verzameld is. En nu is het hoge woord eruit.

Genoeg materiaal
De onderzoekers wilden met 90 procent zekerheid vastellen dat er 60 gram of meer materiaal verzameld is. En uit beelden blijkt nu dat OSIRIS-REx bij de afdaling meer dan genoeg materiaal heeft opgeslurpt. Het ruimtevaartuig vervaardigde foto’s van de ronde kop die zich aan het eind van de bemonsteringsarm – het Touch-And-Go Sample Acquisition Mechanism (TAGSAM) genoemd – bevindt. Toen de onderzoekers zich over deze beelden bogen, merkten ze op dat deze vol leek te zitten met kleine planetoïde-stukjes.


Verzamelplaats
OSIRIS-REx verzamelde het materiaal uit de Nightingale-krater: een 140 meter brede krater gelegen op het noordelijk halfrond van Bennu. Waarom er voor de ze plek is gekozen? Eén van de belangrijkste doelstellingen van ruimtesonde OSIRIS-REx na aankomst bij Bennu was het in kaart brengen van het oppervlak en het vinden van een geschikte plaats om dat oppervlak te bemonsteren. Dit resulteerde in vier mogelijke locaties voor bemonstering. Alle vier de locaties hebben twee dingen gemeen: voor zover NASA het kon zien, konden er mooie monsters verzameld worden zonder dat OSIRIS-REx tijdens de afdaling naar het oppervlak en het bemonsteren ervan al te grote risico’s liep. Alle vier de locaties werden vervolgens uitvoerig onderzocht, om zo de meest geschikte landingsplaats te kunnen kiezen. En uiteindelijk kwam de Nightingale-krater als winnaar uit de bus. Hier is volgens NASA de grootste hoeveelheid fijnkorrelig (en dus gemakkelijk te verzamelen) materiaal te vinden. Bovendien is dat materiaal vrij gemakkelijk toegankelijk voor OSIRIS-REx en loopt de sonde tijdens het bemonsteren weinig risico’s. Van de vier kandidaten voldoet Nightingale het best aan de gestelde criteria en is de kans op succes hier uiteindelijk het grootst.

De bemonstering vond plaats onder optimale omstandigheden, zo concludeert het team. Uit nieuw beschikbare analyses blijkt dat de ronde kop van de de bemonsteringsarm precies gelijk lag met Bennu’s oppervlak op het moment dat OSIRIS-REx op de planetoïde landde en de fles met stikstofgas afvuurde. Bovendien blijkt nu dat de Amerikaanse sonde enkele centimeters diep in de bodem doordrong. Alle gegevens samen wijzen erop dat er tijdens de bemonstering zeker 200 gram regoliet is verzameld. En dat is heel goed nieuws!

Zorgen
Tegelijkertijd maakt het team zich een beetje zorgen. Uit dezelfde beelden blijkt namelijk dat er ook kleine stukjes materiaal uit de ronde kop ontsnappen. Het betekent dat OSIRIS-REx kostbaar materiaal van Bennu aan het verliezen is. De onderzoekers vermoeden dat grotere stenen vastzitten tussen de deksel, waardoor deze niet helemaal goed meer sluit. Hierdoor vinden kleinere stukjes gesteente weer een weg naar buiten en lekken zo de ruimte in.

Dit gifje – gemaakt met de SamCam van OSIRIS-REx – laat zien dat de monsterkop vol steentjes en stof zit. Tegelijkertijd toont het beeld dat er ook stukjes gruis uit de monsterkop ontsnappen. Afbeelding: NASA

Opbergen
Volgens de onderzoekers kan elke beweging van OSIRIS-REx er voor zorgen dat er meer verzameld materiaal wegglipt. Om dit zo veel mogelijk te beperken, besloot het team opvolgende manoeuvres om de hoeveelheid verzameld materiaal nauwgezet in kaart te brengen, te annuleren. Omdat de onderzoekers er vanuit gaan dat de Amerikaanse sonde voldoende materiaal verzameld heeft, willen ze nu snel handelen. Zo moet het monster rap worden opgeborgen in het ruimtevaartuig. “Het is mijn taak om veilig een zo groot mogelijk monster van Bennu naar de aarde terug te sturen,” zegt onderzoeksleider Dante Lauretta. “Het verlies van materiaal baart mij zorgen. Ik moedig het team dan ook sterk aan om dit kostbare monster zo snel mogelijk op te bergen.”


Volgende stap
Het team zal zich dus vanaf nu bezig gaan houden met de volgende stap: het opslaan van het kostbare materiaal in de zogenoemde Sample Return Capsule (SRC). Hierin wordt het losse materiaal veilig bewaard tijdens de lange reis van het ruimtevaartuig terug naar de aarde.

De onderzoekers zijn voorzichtig optimistisch. “Bennu blijft ons verrassen met geweldige wetenschap, maar ook met een aantal onverwachte tegenslagen,” zegt Thomas Zurbuchen van NASA. “En hoewel we nu waarschijnlijk wat sneller het monster moeten opbergen, is dat niet een heel vervelend probleem. We zijn heel tevreden om te zien dat we veel materiaal hebben verzameld, dat de wetenschap nog decennialang na dit historische moment zal blijven inspireren.”