Nog niet eerder werden in één klap zoveel kandidaat-exoplaneten gepromoveerd tot exoplaneet.

Ruimtetelescoop Kepler ontdekt de ene na de andere planeet. Dat doet de telescoop door langdurig naar sterren te turen. Wanneer de helderheid van die sterren met regelmaat afneemt, kan dat wijzen op de aanwezigheid van een planeet. Wanneer Kepler op deze manier een planeet ontdekt, wordt deze niet zomaar aan de lijst met ons bekende exoplaneten toegevoegd. Eerst gaat de planeet door het leven als kandidaat-exoplaneet: van deze planeet moet het bestaan nog bevestigd worden. Pas als de kans dat we daadwerkelijk met een planeet te maken hebben groter is dan 99 procent verandert de status van een kandidaat-exoplaneet in exoplaneet.

Een dipje in de helderheid van sterren kan door een planeet, maar ook door andere verschijnselen in de ruimte veroorzaakt worden. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel.

Een dipje in de helderheid van sterren kan door een planeet, maar ook door andere verschijnselen in de ruimte veroorzaakt worden. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel.

1284 planeten rijker
Wetenschappers hebben zich nu over 4302 kandidaat-exoplaneten die door Kepler zijn ontdekt gebogen en kunnen in één klap het bestaan van 1284 exoplaneten bevestigen. Voor 1327 andere kandidaat-planeten geldt dat de kans dat het werkelijk planeten zijn, zeer groot, maar niet groter dan 99 procent is. Deze exoplaneten zullen dus nog nader bestudeerd moeten worden. De resterende 707 kandidaat-exoplaneten zijn waarschijnlijk geen exoplaneten.

Nieuwe statistische methode
Nog niet eerder hebben onderzoekers in één klap het bestaan van zoveel exoplaneten bevestigd. Het is allemaal te danken aan een nieuwe statistische methode die op heel veel kandidaat-planeten tegelijkertijd kan worden losgelaten. “Je kunt kandidaat-planeten zien als broodkruimels,” vertelt onderzoeker Timothy Morton. “Als je een paar grote kruimels op de grond laat vallen, kun je ze één voor één oprapen. Maar als je een hele zak met kleine kruimels laat vallen, heb je een bezem nodig. Deze statistische analyse is onze bezem.” Tijdens de analyse stellen onderzoekers zich eigenlijk twee vragen: lijkt het waargenomen signaal (dipje) op een planeet? En hoe gebruikelijk is het dat een ander hemellichaam (bijvoorbeeld een kleine ster) zich voor de ogen van Kepler voordoet als een planeet? Door die informatie te combineren, kunnen onderzoekers achterhalen hoe groot de kans is dat een door Kepler gespot dipje in de helderheid van een ster ook echt veroorzaakt wordt door een planeet. Is die kans groter dan 99 procent, dan is de kandidaat-exoplaneet ‘gevalideerd’.

De nieuwe validatie-methode in beeld. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel; Princeton University / T. Morton.

De nieuwe validatie-methode in beeld. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel; Princeton University / T. Morton.

Negen potentieel leefbare planeten
En nu is dat dus 1284 kandidaat-exoplaneten overkomen. Daarmee is het totale aantal gevalideerde exoplaneten dat door Kepler is ontdekt meer dan verdubbeld. Bijna 550 van deze 1248 planeten zijn – afgaande op hun omvang – mogelijk net als onze planeet rotsachtig. Negen van de 1284 gevalideerde planeten bevinden zich in de leefbare zone (ze bevinden zich op de juiste afstand van hun ster om vloeibaar water op hun oppervlak te kunnen bezitten). Met deze negen potentieel leefbare planeten komt het totale aantal exoplaneten in de leefbare zone op 21.

Een overzichtje van de tot op heden door Kepler ontdekte en gevalideerde exoplaneten. In het blauw de exoplaneten waarvan eerder al het bestaan werd bewezen. In het oranje de exoplaneten waarvan het bestaan nu is bewezen. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel.

Een overzichtje van de tot op heden door Kepler ontdekte en gevalideerde exoplaneten. In het blauw de exoplaneten waarvan eerder al het bestaan werd bewezen. In het oranje de exoplaneten waarvan het bestaan nu is bewezen. Afbeelding: NASA Ames / W. Stenzel.

Wetenschappers zijn in hun nopjes met het grote aantal exoplaneten dat in één keer gevalideerd is. “Het geeft ons hoop dat we ergens, rond een ster die lijkt op de onze, uiteindelijk een andere aarde ontdekken,” aldus onderzoeker Ellen Stofan.